CongTrang.comCông Trạng
Khen thưởng trong trường học

Tiêu chuẩn Học sinh Giỏi, Xuất sắc THCS, THPT theo Thông tư 22: đối chiếu bảng điểm

Hai danh hiệu khen cuối năm ở THCS, THPT theo Thông tư 22/2021: mức rèn luyện, mức học tập, điều kiện thêm của Học sinh Xuất sắc và cách soát bảng điểm từng em.

Two Vietnamese secondary school teachers compare handwritten score sheets at a long table in a quiet staff room, camera at shoulder height from the side, cool morning light

Ở THCS và THPT, cuối năm hiệu trưởng tặng giấy khen cho hai danh hiệu: Học sinh Giỏi (kết quả rèn luyện cả năm mức Tốt và kết quả học tập cả năm mức Tốt) và Học sinh Xuất sắc (đạt hai mức Tốt ấy và có ít nhất sáu môn đánh giá bằng điểm số đạt điểm trung bình môn cả năm từ 9,0 trở lên). Danh hiệu Học sinh Tiên tiến không còn. Căn cứ là quy định đánh giá học sinh THCS, THPT ban hành kèm Thông tư 22/2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Phần dưới đây đi từng lớp điều kiện theo đúng thứ tự giáo viên chủ nhiệm nên soát, kèm ví dụ bảng điểm thật thường gặp, những trường hợp "suýt đạt" hay bị hỏi và việc hội đồng khen thưởng trường cần kiểm. Ngưỡng điểm dưới đây là cách hiểu phổ biến của văn bản tại thời điểm viết; khi có hướng dẫn mới của Bộ hoặc Sở, bạn tra lại trước khi chốt danh sách.

Hai danh hiệu đứng trên hai trục: rèn luyện và học tập

Thông tư 22/2021 tách đánh giá học sinh thành hai trục độc lập. Trục rèn luyện có bốn mức Tốt, Khá, Đạt, Chưa đạt, do giáo viên chủ nhiệm đánh giá dựa trên phẩm chất và ý kiến của giáo viên bộ môn, tập thể lớp. Trục học tập cũng có bốn mức Tốt, Khá, Đạt, Chưa đạt, tính từ kết quả các môn.

Cả hai danh hiệu đều đòi trục rèn luyện cả năm ở mức Tốt. Mức rèn luyện cả năm không lấy trung bình hai học kỳ mà được xác định chủ yếu theo học kỳ II, có tính đến học kỳ I: học kỳ II mức Tốt và học kỳ I từ mức Khá trở lên thì cả năm thường được đánh giá Tốt. Em bị đánh giá Đạt ở học kỳ I vì một lần vi phạm nghiêm trọng thì dù học kỳ II tốt đến đâu, cả năm khó lên mức Tốt.

Vì rèn luyện là điều kiện cửa đầu tiên, giáo viên chủ nhiệm nên chốt trục này trước khi đụng tới bảng điểm. Nhiều buổi xét kéo dài chỉ vì bàn mãi chuyện điểm của một em mà cuối cùng phát hiện rèn luyện chỉ đạt mức Khá.

Mức học tập Tốt gồm những điều kiện gì

Mức học tập cả năm được tính từ hai nhóm môn: môn đánh giá bằng nhận xét (chỉ ghi Đạt hoặc Chưa đạt) và môn đánh giá bằng nhận xét kết hợp điểm số. Mức Tốt đòi đủ ba điều:

  • Tất cả các môn đánh giá bằng nhận xét đều được đánh giá mức Đạt.
  • Tất cả các môn đánh giá bằng nhận xét kết hợp điểm số có điểm trung bình môn cả năm từ 6,5 trở lên.
  • Trong các môn đánh giá bằng điểm số, có ít nhất sáu môn đạt điểm trung bình môn cả năm từ 8,0 trở lên.

Điều thứ hai là "điểm sàn" hay làm rớt danh hiệu. Một em có bảy môn trên 8,5 nhưng Lịch sử và Địa lí chỉ 6,3 thì học tập cả năm không đạt Tốt, nên không vào được Học sinh Giỏi. Điều thứ nhất cũng hay bị quên: môn Giáo dục thể chất hoặc Hoạt động trải nghiệm ghi Chưa đạt vì thiếu bài là đủ để mất mức Tốt.

Lưu ý nhỏ: số môn đánh giá bằng điểm số khác nhau giữa THCS và THPT, và ở THPT còn phụ thuộc tổ hợp môn lựa chọn. Khi soát, đếm số môn có điểm thực tế của từng em, đừng dùng một con số chung cho cả trường.

Điều kiện thêm của Học sinh Xuất sắc và ví dụ đối chiếu

Học sinh Xuất sắc là Học sinh Giỏi cộng thêm một điều: ít nhất sáu môn đánh giá bằng điểm số có điểm trung bình môn cả năm từ 9,0 trở lên. Bảng dưới là năm trường hợp giả định giúp tổ chủ nhiệm soát nhanh:

EmRèn luyện cả nămTình hình điểmKết luận
Nguyễn Gia HânTốtMọi môn nhận xét Đạt; mọi môn có điểm từ 7,8; bảy môn từ 9,0Học sinh Xuất sắc
Phạm Đức AnhTốtMọi môn nhận xét Đạt; tám môn từ 8,0 nhưng chỉ năm môn từ 9,0Học sinh Giỏi
Lê Thu TrangKháĐiểm đủ điều kiện Xuất sắcKhông được khen danh hiệu; có thể xét khen đột xuất nếu có thành tích riêng
Đỗ Minh QuânTốtSáu môn từ 9,0 nhưng một môn 6,4Không đạt học tập Tốt nên không có danh hiệu
Vũ Hải YếnTốtCác môn có điểm đều cao, Giáo dục thể chất Chưa đạtKhông đạt học tập Tốt; kiểm tra lại lý do ghi Chưa đạt

Trường hợp như em Đỗ Minh Quân hay gây tranh luận vì "điểm cao mà không có giấy khen". Hội đồng nên giữ đúng quy định và giải thích rõ cho phụ huynh, vì nới ngoại lệ một em sẽ phải nới cho mọi em. Trường hợp như em Vũ Hải Yến thì nên xem lại hồ sơ môn học trước khi chốt, phòng khi giáo viên bộ môn nhập nhầm.

Thứ tự soát danh sách cho giáo viên chủ nhiệm

Phần mềm quản lý điểm của trường thường tự gợi ý danh hiệu, nhưng giáo viên vẫn chịu trách nhiệm về danh sách. Cách soát ít sai nhất:

  1. Chốt mức rèn luyện cả năm của cả lớp, ghi chú rõ những em có mức học kỳ I thấp.
  2. Lọc các em có mọi môn nhận xét đạt mức Đạt; em nào có môn Chưa đạt thì hỏi lại giáo viên bộ môn lý do và việc kiểm tra lại.
  3. Lọc điểm sàn 6,5 của mọi môn có điểm.
  4. Đếm số môn từ 8,0 để chốt học tập Tốt, sau đó đếm số môn từ 9,0 để tách Học sinh Xuất sắc.
  5. So kết quả tự đếm với gợi ý của phần mềm; chỗ nào lệch thì xem lại cấu hình môn hoặc điểm nhập muộn.
  6. Lập danh sách theo mẫu của trường, ký, nộp kèm bảng tổng hợp điểm và mức rèn luyện.

Nếu có em thi lại hoặc rèn luyện lại trong hè, danh hiệu xét theo kết quả lần đầu đánh giá cuối năm; kết quả sau khi thi lại không làm phát sinh danh hiệu. Gặp tình huống lạ hơn, hỏi bộ phận chuyên môn của trường trước khi trả lời phụ huynh.

Khen đột xuất và đề nghị cấp trên khen ở THCS, THPT

Ngoài hai danh hiệu cuối năm, nhà trường khen học sinh có thành tích đột xuất trong học tập và rèn luyện, và đề nghị cấp trên khen thưởng học sinh có thành tích đặc biệt. Khen đột xuất là con đường chính để ghi nhận những em không đủ chuẩn danh hiệu nhưng có việc đáng nêu: đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, tham gia cứu người, là hạt nhân của câu lạc bộ trường suốt năm.

Tờ trình đề nghị khen đột xuất nên có ba ý: em đã làm gì, khi nào, ở đâu; kết quả hoặc ảnh hưởng của việc ấy; và căn cứ xác nhận như quyết định công nhận giải, văn bản của cơ quan có thẩm quyền, xác nhận của chính quyền xã nơi xảy ra sự việc. Thiếu căn cứ thứ ba, hội đồng thường để lại chờ bổ sung.

Với thành tích vượt phạm vi trường, ví dụ giải quốc gia hay hành động dũng cảm được báo chí và chính quyền ghi nhận, trường lập hồ sơ đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền khen. Thẩm quyền và hồ sơ đã thay đổi theo mô hình chính quyền hai cấp, nên bạn hỏi bộ phận thi đua của Sở trước khi gửi.

Lời ghi giấy khen và những lỗi khiến phải in lại

Ghi đúng tên danh hiệu. Mẫu: "Đã đạt danh hiệu Học sinh Xuất sắc năm học 2025–2026" hoặc "Đã đạt danh hiệu Học sinh Giỏi năm học 2025–2026". Không ghi "Học sinh Giỏi toàn diện", "Học sinh Tiên tiến", là tên của cách đánh giá cũ.

Khớp với quyết định. Họ tên, ngày sinh, lớp trên giấy khen phải trùng với danh sách kèm quyết định khen thưởng. Lệch một dấu cũng khiến sau này làm hồ sơ xét tuyển bị hỏi lại.

Có số vào sổ. Mỗi giấy khen có số thứ tự trong sổ cấp phát giấy khen của trường, để khi học sinh làm mất hoặc cần xác nhận, văn phòng tra được.

Không ghi điểm lên giấy khen. Giấy khen ghi nhận danh hiệu, không nêu điểm trung bình hay thứ hạng trong lớp, tránh biến giấy khen thành bảng so sánh giữa các em.

Ghi đúng năm học và khối lớp. Năm học viết dạng hai năm nối bằng gạch ngang, lớp viết theo tên trong sổ điểm, ví dụ lớp 9A2 hay lớp 11 chuyên Hoá. Giấy khen in sẵn từ năm trước mà quên sửa năm học là lỗi rất hay gặp khi văn phòng dùng lại tệp mẫu cũ.

Hội đồng khen thưởng của trường kiểm gì trước khi trình ký

Danh sách từ các lớp về đến hội đồng thường đã qua phần mềm, nên hội đồng dễ ký theo quán tính. Một buổi họp xét có chất lượng nên đi qua các điểm sau, mỗi điểm chỉ mất vài phút nếu thư ký chuẩn bị bảng tổng hợp:

  • Tỷ lệ từng lớp. Lớp nào có tỷ lệ Học sinh Giỏi, Xuất sắc lệch hẳn so với cả khối thì hỏi giáo viên chủ nhiệm và tổ bộ môn về cách chấm, không kết luận vội.
  • Các em ở sát ngưỡng. Lấy riêng danh sách em có một môn từ 6,5 đến 6,6 hoặc đúng sáu môn từ 9,0, soát lại điểm thành phần với giáo viên bộ môn.
  • Mức rèn luyện. Đối chiếu với sổ theo dõi vi phạm và biên bản kỷ luật trong năm; em có kỷ luật mà rèn luyện vẫn ghi Tốt là chỗ cần giải trình.
  • Thông tin nhân thân. Họ tên, ngày sinh, lớp khớp với hồ sơ học sinh, đặc biệt các em mới chuyển đến.
  • Danh sách khen đột xuất. Mỗi trường hợp có căn cứ xác nhận kèm theo, nội dung khen ghi đúng việc đã làm.

Biên bản họp ghi rõ số học sinh từng danh hiệu theo khối, các trường hợp hội đồng hỏi lại và kết luận, có chữ ký chủ tịch và thư ký hội đồng. Biên bản này là căn cứ để hiệu trưởng ký quyết định, và là thứ đầu tiên được mở ra nếu sau này có phụ huynh thắc mắc.

Câu hỏi thường gặp

THCS, THPT còn danh hiệu Học sinh Tiên tiến không?

Không. Theo Thông tư 22/2021, cuối năm học hiệu trưởng tặng giấy khen cho hai danh hiệu Học sinh Xuất sắc và Học sinh Giỏi. Những em không đạt hai danh hiệu vẫn có thể được khen đột xuất khi có thành tích hoặc việc làm tốt.

Rèn luyện Khá nhưng điểm rất cao có được Học sinh Giỏi không?

Không. Cả hai danh hiệu đều đòi kết quả rèn luyện cả năm ở mức Tốt. Điểm cao không bù được cho mức rèn luyện. Nếu em có thành tích nổi bật riêng, giáo viên có thể đề xuất khen đột xuất cho đúng thành tích ấy.

Một môn dưới 6,5 thì có mất danh hiệu không?

Có. Mức học tập Tốt đòi mọi môn đánh giá bằng điểm số có điểm trung bình cả năm từ 6,5 trở lên. Một môn dưới ngưỡng này là học tập cả năm không còn mức Tốt, nên không xét được Học sinh Giỏi hay Học sinh Xuất sắc.

Học sinh Xuất sắc cần bao nhiêu môn từ 9,0?

Theo cách hiểu phổ biến của Thông tư 22/2021 tại thời điểm viết, cần ít nhất sáu môn đánh giá bằng điểm số đạt trung bình cả năm từ 9,0, cộng với đủ điều kiện của Học sinh Giỏi. Bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành trước mỗi kỳ xét.

Thi lại trong hè đạt điểm cao có được bổ sung danh hiệu không?

Không. Danh hiệu xét theo kết quả đánh giá cuối năm học lần đầu. Kiểm tra lại hoặc rèn luyện trong hè chỉ để xét lên lớp. Gặp trường hợp đặc biệt, phụ huynh nên hỏi trực tiếp nhà trường để được giải thích theo hồ sơ của con.

Trường có được đặt thêm danh hiệu riêng cho học sinh không?

Trường có thể khen đột xuất theo từng thành tích và có thể tổ chức các hình thức ghi nhận trong phong trào của mình, nhưng không nên đặt thêm tên danh hiệu cuối năm trùng hoặc na ná danh hiệu theo quy định, để tránh hiểu nhầm khi học sinh dùng giấy khen làm hồ sơ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138