CongTrang.comCông Trạng
Khen thưởng trong trường học

Khen thưởng đột xuất học sinh có việc làm tốt: thủ tục, tờ trình và lời ghi giấy khen

Khi học sinh trả lại của rơi, giúp người gặp nạn hay đạt giải bất ngờ: xác minh, tờ trình, quyết định, lời ghi giấy khen và lúc nào đề nghị chính quyền cấp trên khen.

A Vietnamese schoolboy in a white shirt hands a lost wallet to a security guard at a school gate in early morning, shot from behind at waist height, golden light

Khi học sinh có việc làm tốt hoặc thành tích bất ngờ, giáo viên chủ nhiệm xác minh sự việc, lập tờ trình ngắn, hiệu trưởng ký quyết định và giấy khen, trao trong buổi chào cờ gần nhất. Với việc vượt phạm vi trường như cứu người, trường lập hồ sơ đề nghị chính quyền hoặc cơ quan quản lý giáo dục khen. Quy định đánh giá học sinh của cả ba cấp học đều cho phép nhà trường khen học sinh có thành tích đột xuất trong năm học.

Cái khó của khen đột xuất không nằm ở mẫu văn bản mà ở tốc độ và chừng mực: khen chậm thì mất ý nghĩa, khen vội khi chưa rõ sự việc thì có khi phải rút lại, khen quá ồn thì đặt áp lực lên đứa trẻ. Phần dưới đi qua từng khâu, kèm mẫu tờ trình, mẫu lời ghi và cách xử lý những tình huống hay gặp.

Việc nào đáng khen đột xuất

Không có danh sách đóng, nhưng thực tế các trường thường khen đột xuất ở bốn nhóm việc sau:

  • Trung thực: nhặt được tiền, điện thoại, giấy tờ, trả lại người mất hoặc nộp cho nhà trường, công an xã.
  • Giúp người, dũng cảm: cứu bạn đuối nước, đưa người bị tai nạn đi cấp cứu, báo kịp thời khi phát hiện cháy. Với các việc có nguy hiểm, nhà trường khen hành động nhưng cũng nhắc các em an toàn của bản thân là trước hết.
  • Thành tích bất ngờ: đạt giải trong cuộc thi do cơ quan có thẩm quyền tổ chức, có sản phẩm sáng tạo được sử dụng, tiến bộ vượt bậc của một em trước đó gặp nhiều khó khăn.
  • Đóng góp cho tập thể: tự tổ chức nhóm bạn giúp nhau học, chăm sóc vườn trường suốt mùa hè, giúp đỡ bạn khuyết tật đều đặn cả năm.

Những việc là bổn phận thường ngày như không đi học muộn, giữ vệ sinh lớp thì nên được giáo viên khen bằng lời trong lớp, không cần giấy khen. Giữ cho giấy khen đột xuất có trọng lượng thì các em mới coi đó là điều đáng tự hào.

Một phép thử đơn giản trước khi viết tờ trình: nếu kể việc này cho một phụ huynh bất kỳ trong trường, người ấy có thấy đáng để cả trường biết không. Nếu câu trả lời là có, hãy làm ngay trong tuần. Nếu còn phân vân, một lời khen riêng của giáo viên trước lớp và một dòng nhận xét trong sổ theo dõi có khi hợp hơn một tờ giấy khen.

Các bước từ lúc biết chuyện đến buổi chào cờ

Khen đột xuất nên xong trong khoảng một tuần. Trình tự gọn cho một trường THCS:

  1. Giáo viên chủ nhiệm hoặc giám thị nắm sự việc, hỏi lại học sinh và người liên quan, ghi lại thời gian, địa điểm, việc đã làm.
  2. Thu căn cứ xác nhận: lời xác nhận hoặc thư cảm ơn của người được giúp, xác nhận của công an xã hoặc Uỷ ban nhân dân xã nếu có, quyết định công nhận giải nếu là thành tích thi.
  3. Báo cho gia đình học sinh và hỏi ý kiến về việc nêu tên em trước toàn trường; có những gia đình muốn khen kín đáo.
  4. Lập tờ trình gửi hiệu trưởng, đính kèm căn cứ.
  5. Hiệu trưởng xem xét, ký quyết định khen thưởng; văn phòng in giấy khen, vào sổ cấp phát.
  6. Trao giấy khen trong buổi chào cờ đầu tuần; người dẫn kể ngắn gọn sự việc, không thêm thắt.
  7. Ghi nội dung khen vào học bạ của em ở phần khen thưởng.

Bước 3 hay bị bỏ qua. Có em trả lại tiền nhưng sự việc liên quan đến chuyện riêng của gia đình người mất; nêu chi tiết trên loa trường có khi làm người trong cuộc ngại ngùng.

Mẫu tờ trình đề nghị khen đột xuất

Tờ trình chỉ cần một trang. Mẫu tự viết dưới đây dùng cho việc học sinh trả lại của rơi; với việc khác, bạn thay đoạn mô tả sự việc.

TỜ TRÌNH
Về việc đề nghị khen thưởng đột xuất học sinh

Kính gửi: Hiệu trưởng Trường THCS A.

Ngày 12 tháng 3 năm 2026, khoảng 17 giờ, em Hoàng Văn Phúc, học sinh lớp 7A3, trên đường đi học về đã nhặt được một chiếc ví trong có tiền mặt và giấy tờ tuỳ thân tại khu vực chợ xã C. Em đã mang chiếc ví đến nộp tại trụ sở công an xã C. Ngày 14 tháng 3, người đánh mất đã nhận lại đủ tài sản và có thư cảm ơn gửi nhà trường.
Việc làm của em thể hiện tính trung thực, đáng để các bạn trong trường noi theo.
Giáo viên chủ nhiệm lớp 7A3 kính đề nghị Hiệu trưởng xem xét, tặng giấy khen cho em Hoàng Văn Phúc.
Hồ sơ kèm theo: thư cảm ơn của người nhận lại tài sản; xác nhận của công an xã C.

Giáo viên chủ nhiệm (ký, ghi rõ họ tên)

Mô tả sự việc giữ ở mức đủ để người không có mặt hiểu chuyện. Không ghi số tiền cụ thể trong ví nếu người mất không muốn công khai; ghi "có tiền mặt và giấy tờ" là đủ.

Lời ghi giấy khen theo từng loại việc

Lời ghi trên giấy khen đột xuất nên nói đúng việc đã làm, không dùng câu chung chung "có thành tích xuất sắc". Vài mẫu tự viết:

Loại việcLời ghi gợi ý
Trả lại của rơiĐã có hành động trung thực, nhặt được tài sản và trả lại người đánh mất.
Giúp người gặp nạnĐã kịp thời giúp đỡ, đưa người bị tai nạn giao thông đến cơ sở y tế.
Báo cháy, báo sự cốĐã phát hiện và báo kịp thời sự cố chập điện tại phòng học, góp phần bảo vệ tài sản của nhà trường.
Đạt giải thiĐã đạt giải Ba cuộc thi khoa học kĩ thuật dành cho học sinh trung học cấp tỉnh năm học 2025–2026.
Tiến bộ vượt bậcĐã có nhiều cố gắng, tiến bộ rõ rệt trong học tập và rèn luyện học kỳ II năm học 2025–2026.
Giúp bạnĐã tích cực giúp đỡ bạn cùng lớp gặp khó khăn trong học tập suốt năm học.

Tên cuộc thi và tên giải ghi đúng như quyết định công nhận giải. Với việc dũng cảm, tránh từ ngữ cường điệu kiểu "quên mình", vì lời ghi vô tình khuyến khích các em lao vào chỗ nguy hiểm.

Khi nào đề nghị chính quyền hoặc cấp trên khen

Việc của học sinh có tác động ra ngoài trường, được người dân và chính quyền biết đến, thì nên đề nghị cấp cao hơn khen. Ví dụ em cứu người đuối nước ở sông, được chính quyền xã ghi nhận; nhóm học sinh phát hiện và báo cháy kịp thời cho một khu dân cư. Hình thức có thể là giấy khen của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã, phường, hoặc bằng khen của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, tuỳ mức độ.

Hồ sơ thường gồm tờ trình của nhà trường, báo cáo tóm tắt sự việc có xác nhận của chính quyền nơi xảy ra, và ý kiến của cơ quan quản lý trực tiếp của trường. Luật Thi đua, khen thưởng 2022 và các văn bản hướng dẫn có quy định khen thưởng đột xuất với thủ tục rút gọn, nhưng thẩm quyền đã được phân cấp lại theo mô hình chính quyền hai cấp. Trước khi gửi, bạn hỏi bộ phận thi đua của Uỷ ban nhân dân xã hoặc Sở Giáo dục và Đào tạo để chọn đúng nơi nhận.

Trong lúc chờ cấp trên, trường vẫn có thể tặng giấy khen của hiệu trưởng ngay. Hai hình thức không loại trừ nhau; khen sớm ở trường giữ được ý nghĩa nêu gương kịp thời.

Giữ chừng mực khi khen trẻ

Khen hành động, không khen con người toàn diện. Nói "việc em trả lại chiếc ví là việc trung thực" thay vì "em là tấm gương hoàn hảo". Trẻ được khen đúng việc thì biết điều gì đáng giữ, không bị gánh một hình ảnh phải luôn đúng.

Không đăng ảnh mặt trẻ khi gia đình chưa đồng ý. Nhiều trường thích đăng tin lên trang của trường. Hỏi phụ huynh trước, và có thể chọn ảnh chụp từ phía sau hoặc ảnh tập thể.

Không so sánh. Câu "sao các em khác không được như bạn" trong buổi chào cờ làm phần còn lại của trường thấy bị trách, còn em được khen thì ngượng.

Không biến thành chỉ tiêu. Lớp không cần "có ít nhất một việc tốt mỗi tháng". Việc tốt đếm theo chỉ tiêu dễ thành dàn dựng, và trẻ học được điều ngược lại với điều nhà trường muốn dạy.

Nói chuyện với cả lớp sau buổi chào cờ. Giáo viên chủ nhiệm dành vài phút trong giờ sinh hoạt để cả lớp hỏi bạn về chuyện đã xảy ra, bạn đã nghĩ gì lúc ấy. Câu chuyện kể bằng lời của chính các em thường để lại nhiều hơn lời khen trên loa, và cũng là dịp nhắc lại cách giúp người mà vẫn giữ an toàn cho mình.

Khi sự việc chưa rõ hoặc có hai luồng ý kiến

Không phải việc nào cũng rõ ràng như chiếc ví được trả lại. Có lúc hai em cùng nhận là người phát hiện, có lúc người được giúp kể khác với lời học sinh, có lúc sự việc xảy ra trong lúc các em trốn học đi chơi. Gặp những trường hợp như vậy, đừng vội làm tờ trình chỉ vì phụ huynh hoặc mạng xã hội đang nói nhiều.

Cách làm an toàn là để giáo viên chủ nhiệm và giám thị nghe riêng từng người, ghi lại ngắn gọn, đối chiếu với người làm chứng là người lớn. Nếu có hai em cùng góp phần, khen cả hai với lời ghi đúng phần việc của từng em. Nếu việc tốt diễn ra khi các em đang vi phạm nội quy, nhà trường vẫn có thể ghi nhận hành động tốt, đồng thời nhắc nhở riêng phần vi phạm; hai chuyện xử lý tách bạch, không lấy công bù lỗi.

Trường hợp sự việc đang được cơ quan công an xác minh, ví dụ liên quan tai nạn giao thông, nhà trường nên chờ kết quả rồi mới khen. Chậm vài tuần vẫn tốt hơn phải huỷ quyết định khen thưởng, việc rất khó giải thích với chính đứa trẻ.

Câu hỏi thường gặp

Khen đột xuất học sinh có cần đợi hội đồng thi đua họp không?

Thường không. Quy chế khen thưởng của nhiều trường giao hiệu trưởng xem xét khen đột xuất dựa trên tờ trình của giáo viên chủ nhiệm, sau đó báo lại hội đồng trong kỳ họp gần nhất. Bạn xem quy chế của trường mình để làm đúng.

Học sinh trả lại của rơi ngoài trường thì trường có khen không?

Có thể khen nếu có căn cứ xác nhận như thư cảm ơn của người mất hoặc xác nhận của công an, chính quyền xã. Việc làm tốt của học sinh ở đâu cũng là điều nhà trường có thể ghi nhận và nêu gương.

Giấy khen đột xuất có giá trị như giấy khen cuối năm không?

Cả hai đều là giấy khen của hiệu trưởng, khác ở nội dung ghi nhận. Giấy khen đột xuất ghi một việc cụ thể, nhiều khi được gia đình và các em trân trọng hơn vì gắn với một câu chuyện có thật.

Có cần xin phép gia đình trước khi khen trước toàn trường không?

Nên hỏi. Phần lớn gia đình vui vẻ đồng ý, nhưng có trường hợp sự việc liên quan chuyện riêng hoặc trẻ rất ngại đông người. Khi đó có thể trao giấy khen trong lớp hoặc tại phòng hiệu trưởng.

Học sinh đạt giải cấp tỉnh thì trường khen thêm có trùng không?

Không trùng. Quyết định công nhận giải là của đơn vị tổ chức cuộc thi; giấy khen của hiệu trưởng ghi nhận thành tích ấy ở phạm vi trường. Quyết định của trường nên ghi căn cứ là quyết định công nhận giải.

Nếu sau khi khen phát hiện sự việc không đúng thì làm sao?

Hiệu trưởng xem xét huỷ quyết định khen thưởng, thu hồi giấy khen và ghi chú vào sổ cấp phát. Việc này nên làm kín đáo với gia đình, tránh công khai làm tổn thương trẻ, và rút kinh nghiệm ở khâu xác minh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138