CongTrang.comCông Trạng
Khen thưởng trong trường học

Con không được giấy khen cuối năm: phụ huynh nên hỏi trường gì và nói gì với con

Vì sao con không có giấy khen theo quy định từng cấp học, cách hỏi giáo viên cho rõ mà không căng thẳng, câu nên nói với con và những điều phụ huynh nên tránh.

A Vietnamese father and his young daughter sit side by side on low steps outside a school gate at dusk, backs to the camera, her backpack between them, warm amber light

Con không có giấy khen cuối năm thường vì chưa đạt đủ một điều kiện cụ thể của danh hiệu theo quy định cấp học, không có nghĩa là con học kém hay hư. Việc đầu tiên phụ huynh nên làm là bình tĩnh hỏi giáo viên chủ nhiệm điều kiện nào chưa đạt; việc thứ hai, quan trọng hơn, là nói với con về điều con đã làm được trong năm, không so con với bạn.

Bài này giải thích ngắn quy định khen học sinh ở từng cấp để phụ huynh hiểu vì sao có trường hợp điểm cao mà vẫn không có giấy khen, gợi ý cách hỏi nhà trường, những câu nên và không nên nói với con, và khi nào thì cần đề nghị nhà trường xem lại. Quy định có thể được sửa đổi; chi tiết bạn nên hỏi trực tiếp trường của con.

Vì sao con không có giấy khen: nhìn theo từng cấp học

Mỗi cấp học có điều kiện riêng. Bảng dưới tóm tắt những lý do hay gặp nhất, theo cách phụ huynh dễ đối chiếu với học bạ của con:

Cấp họcDanh hiệu có giấy khenLý do hay gặp khiến con không đạt
Mầm nonKhông có danh hiệu cho trẻTrường không xếp loại trẻ; nếu có giấy khen cuối năm thường trao cho mọi bé
Tiểu họcHọc sinh Xuất sắc; Học sinh Tiêu biểu hoàn thành tốt trong học tập và rèn luyệnMột môn bài kiểm tra cuối năm dưới 9 điểm; một phẩm chất hoặc năng lực chưa ở mức Tốt; chưa có điều nổi bật được lớp công nhận
THCS, THPTHọc sinh Xuất sắc; Học sinh GiỏiRèn luyện cả năm chưa ở mức Tốt; một môn trung bình dưới 6,5; một môn nhận xét ghi Chưa đạt; chưa đủ số môn từ 8,0

Danh hiệu Học sinh Tiên tiến ở THCS, THPT và các danh hiệu Giỏi, Tiên tiến ở tiểu học đã bỏ theo các thông tư đánh giá học sinh ban hành năm 2020 và 2021. Nếu phụ huynh quen với cách cũ, rất dễ nghĩ con "tụt", trong khi thực ra những em ở mức Khá trước đây giờ đơn giản là không có danh hiệu nào tương ứng.

Điểm cao mà không có giấy khen: những trường hợp hay gặp

Ở THCS và THPT, trường hợp gây thắc mắc nhiều nhất là con có nhiều môn trên 8,5 nhưng một môn chỉ 6,3. Mức học tập Tốt đòi mọi môn có điểm đạt trung bình từ 6,5 trở lên, nên một môn dưới ngưỡng ấy là đủ để không có danh hiệu, dù các môn khác rất cao. Trường hợp thứ hai là rèn luyện chưa đạt Tốt vì một lần vi phạm trong học kỳ I, ví dụ dùng điện thoại trong giờ kiểm tra.

Ở tiểu học, trường hợp hay gặp là con được 10 điểm Toán nhưng 8,5 điểm Tiếng Việt ở bài cuối năm, nên không đạt mức Hoàn thành xuất sắc; và con cũng không có điều gì được lớp nêu thành "nổi bật" để xét Học sinh Tiêu biểu. Con vẫn đạt mức Hoàn thành tốt, là một kết quả tốt, chỉ là không có danh hiệu khen.

Những trường hợp này không phải lỗi của ai. Phụ huynh nên nhìn vào học bạ của con: mức đánh giá từng môn, mức rèn luyện, nhận xét của giáo viên. Học bạ cho biết con đang ở đâu rõ hơn nhiều so với việc có hay không có một tờ giấy khen.

Một gợi ý: đọc học bạ cùng con, bắt đầu từ phần nhận xét của giáo viên, không bắt đầu từ cột điểm thấp nhất. Hỏi con thấy cô nhận xét có đúng không, con muốn giữ điều gì và đổi điều gì ở năm học mới. Cách đọc ấy giúp con nhìn kết quả của mình như một tấm bản đồ, chứ không như một bản án.

Hỏi giáo viên thế nào cho rõ mà không căng thẳng

Hầu hết thắc mắc được giải đáp trong một cuộc trò chuyện ngắn. Cách hỏi giúp cả hai bên dễ chịu:

  1. Chọn thời điểm riêng, nhắn trước hỏi giáo viên khi nào tiện, không hỏi giữa buổi họp phụ huynh đông người hay trong nhóm chung của lớp.
  2. Mở đầu bằng câu hỏi để hiểu: "Cô cho phụ huynh hỏi cháu chưa đạt điều kiện nào của danh hiệu ạ, để nhà biết cùng cháu cố gắng năm sau."
  3. Nghe giải thích, đối chiếu với học bạ hoặc sổ liên lạc điện tử của con.
  4. Nếu thấy có chỗ nghi nhập nhầm, như một môn ghi Chưa đạt mà con đã nộp đủ bài, hỏi cụ thể môn ấy và nhờ giáo viên kiểm tra lại với giáo viên bộ môn.
  5. Cảm ơn giáo viên, kể cả khi kết quả không đổi.

Tránh câu hỏi kiểu "sao bạn A được mà con nhà mình không được". Câu ấy đặt giáo viên vào thế phải bàn về học sinh khác, điều giáo viên không được làm, và biến cuộc trò chuyện thành tranh luận. Hãy giữ câu hỏi về chính con mình.

Nói gì với con

Với con, cảm giác lúc thấy các bạn cầm giấy khen còn mình thì không mới là điều cần chăm sóc. Vài câu phụ huynh có thể dùng, chỉnh theo tuổi của con:

  • "Mẹ thấy năm nay con đã tự làm bài tập mỗi tối mà không cần nhắc. Mẹ vui vì điều đó." Nêu một việc cụ thể con đã làm được.
  • "Giấy khen là một cách nhà trường ghi nhận, nhưng không phải cách duy nhất. Bố mẹ vẫn thấy con cố gắng."
  • "Con có muốn kể bố nghe môn nào con thấy khó nhất không? Hè này mình thử cùng xem lại." Mời con nói, không giao chỉ tiêu.
  • "Con buồn cũng được. Lúc nào muốn nói chuyện thì bảo mẹ." Công nhận cảm xúc của con, không vội gạt đi.

Những câu nên tránh: "sao bạn ấy được mà con không được", "năm sau mà không có giấy khen thì đừng có xin gì", "nhà mình ai cũng có giấy khen". Những câu này đặt con lên bàn cân với người khác và biến tờ giấy thành điều kiện để được thương. Trẻ nghe nhiều câu như vậy dễ sợ thất bại, và có khi lại học kém đi chứ không khá lên.

Khi nào nên đề nghị nhà trường xem lại

Phần lớn trường hợp, sau khi hỏi rõ, phụ huynh sẽ thấy con chưa đạt một điều kiện cụ thể và kết quả đúng. Chỉ nên đề nghị xem lại khi có dấu hiệu sai sót trong ghi chép: điểm một bài kiểm tra trên phần mềm khác với điểm trên bài con mang về, một môn ghi Chưa đạt mà giáo viên bộ môn xác nhận con đã đạt, hoặc thông tin trên học bạ nhầm với học sinh khác.

Cách làm đúng là gửi đề nghị bằng văn bản ngắn cho giáo viên chủ nhiệm hoặc ban giám hiệu, nêu cụ thể môn, bài kiểm tra, kèm bản chụp bài làm nếu có. Nhà trường sẽ đối chiếu và trả lời. Nếu đúng là nhập nhầm, trường điều chỉnh kết quả đánh giá và xét lại danh hiệu theo quy định.

Không nên đề nghị nâng điểm hay "xin" danh hiệu khi kết quả đã đúng quy định. Ngoài việc không được chấp nhận, điều này dạy con rằng thành tích có thể xin được, một bài học không có lợi cho con về lâu dài. Trường hợp thắc mắc kéo dài và có tranh chấp về quyền lợi, phụ huynh có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để hiểu thủ tục.

Nhìn rộng hơn tờ giấy khen

Học bạ có giá trị lâu dài hơn. Khi xét tuyển lên cấp, nhiều nơi dùng kết quả học tập, rèn luyện ghi trong học bạ chứ không riêng danh hiệu. Một năm không có giấy khen không đóng lại cánh cửa nào.

Mỗi con một nhịp. Có em bứt lên ở lớp tám, lớp chín; có em giỏi những việc không có danh hiệu như chăm em, sửa đồ, vẽ. Phụ huynh nhìn thấy những điều ấy và nói ra là đủ để con tự tin.

Đừng biến hè thành mùa bù. Lịch học thêm kín cả hè để "lấy lại giấy khen" dễ khiến con mệt và chán. Một hai việc ôn lại vừa sức, cộng với thời gian nghỉ ngơi thật sự, thường có ích hơn.

Giữ lại những gì con đã nhận. Nếu con có giấy khen đột xuất, giấy chứng nhận câu lạc bộ, tranh vẽ được trưng bày, hãy cất chung vào một hộp kỷ niệm. Con sẽ thấy năm học của mình không chỉ có một tờ giấy.

Nói chuyện với giáo viên đầu năm sau. Thay vì đợi cuối năm mới hỏi, phụ huynh có thể gặp giáo viên chủ nhiệm mới vào tháng chín, kể ngắn về con: con mạnh gì, ngại gì, năm trước vướng ở đâu. Giáo viên hiểu con sớm thì hỗ trợ con sớm, và đó là cách giúp con thật sự, hơn mọi lời hứa thưởng.

Khi anh chị em trong nhà người có người không

Một tình huống khó trong nhiều gia đình: chị được giấy khen, em thì không, hoặc ngược lại. Ngày lễ tổng kết thường gần nhau, cả hai mang kết quả về cùng một tuần, và bữa cơm dễ thành buổi so sánh dù không ai cố ý.

Cách làm nhẹ nhàng là ghi nhận từng con riêng, vào lúc riêng. Khen chị về giấy khen của chị khi chỉ có hai mẹ con, không phải ngay trước mặt em. Với em, tìm một việc em đã làm được trong năm để nói riêng với em. Nếu gia đình có thói quen thưởng cho giấy khen, hãy cân nhắc chuyển sang một buổi đi chơi cả nhà mừng kết thúc năm học, để niềm vui là của chung chứ không phải phần thưởng của một người.

Ông bà, họ hàng hay hỏi "năm nay cháu có giấy khen không" ngay trước mặt các cháu. Phụ huynh có thể trả lời thay một câu gọn như "Năm nay cháu học tốt môn Tiếng Anh lắm", rồi chuyển chuyện. Con nghe bố mẹ nói về mình như thế trước người lớn sẽ nhớ lâu hơn nhiều so với một câu hỏi về tờ giấy.

Câu hỏi thường gặp

Con được Hoàn thành tốt ở tiểu học nhưng không có giấy khen, có bình thường không?

Bình thường. Hoàn thành tốt là mức đánh giá tốt; giấy khen Học sinh Tiêu biểu còn cần thêm điều nổi bật được lớp công nhận. Nhiều em đạt mức Hoàn thành tốt mà không có danh hiệu, điều này không có nghĩa con học kém.

Học sinh Tiên tiến bây giờ còn không?

Ở THCS, THPT, danh hiệu Học sinh Tiên tiến đã bỏ theo Thông tư 22/2021; cuối năm chỉ còn Học sinh Xuất sắc và Học sinh Giỏi. Ở tiểu học cũng không còn tên Giỏi, Tiên tiến theo Thông tư 27/2020.

Có nên hỏi giáo viên vì sao bạn khác được giấy khen không?

Không nên. Giáo viên không được bàn kết quả của học sinh khác với phụ huynh. Hãy hỏi về chính con mình: con chưa đạt điều kiện nào, năm sau cần chú ý gì. Câu hỏi như vậy được trả lời rõ hơn và không gây căng thẳng.

Con buồn và khóc vì không có giấy khen, nên làm gì?

Để con buồn một chút, ngồi cạnh con, nói rằng bố mẹ hiểu. Sau đó kể một việc cụ thể con đã làm tốt trong năm. Tránh hứa thưởng lớn nếu năm sau có giấy khen, vì điều đó làm tờ giấy nặng hơn cả việc học.

Nghi điểm của con bị nhập nhầm thì làm thế nào?

Nhắn hoặc gửi văn bản ngắn cho giáo viên chủ nhiệm, nêu rõ môn và bài kiểm tra, kèm bản chụp bài làm nếu có. Nhà trường sẽ đối chiếu với giáo viên bộ môn. Nếu đúng là nhầm, kết quả và danh hiệu được xem xét lại theo quy định.

Không có giấy khen có ảnh hưởng tới việc xét tuyển lên lớp sau không?

Việc lên lớp xét theo kết quả đánh giá, không phụ thuộc giấy khen. Xét tuyển vào lớp đầu cấp thường dựa trên kết quả học tập, rèn luyện và kỳ thi tuyển theo quy định của từng nơi. Bạn nên xem phương án tuyển sinh của địa phương mỗi năm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138