CongTrang.comCông Trạng
Khen thưởng ở doanh nghiệp và hộ kinh doanh

Khen thưởng của công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp: ai được khen, chi từ đâu

Công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp khen đoàn viên thế nào: ranh giới với khen của giám đốc, nguồn tiền, biên bản ban chấp hành, danh sách ký nhận, lỗi khi quyết toán.

Vietnamese factory workers in grey uniforms gather around a long table in a plain canteen after shift, viewed from the doorway, warm overhead lamps, muted green

Công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp khen thưởng đoàn viên bằng nguồn tài chính của chính công đoàn (phần kinh phí và đoàn phí được để lại cơ sở), theo quy chế chi tiêu nội bộ do ban chấp hành thông qua; còn khen thưởng người lao động vì thành tích sản xuất kinh doanh là việc của giám đốc, chi từ quỹ của doanh nghiệp. Hai đường này chạy song song, nhiều nơi để lẫn nên cuối năm vừa trùng người, vừa vướng khi quyết toán.

Bài viết cho chủ tịch công đoàn cơ sở và kế toán công đoàn ở doanh nghiệp: phân vai giữa công đoàn và giám đốc, công đoàn được khen những ai, khung chứng từ (nghị quyết ban chấp hành, quyết định, danh sách ký nhận), và các giấy khen, bằng khen của tổ chức công đoàn cấp trên đi qua đường nào. Mức chi, tỷ lệ phân phối kinh phí theo quy định của tổ chức công đoàn có thể thay đổi, bạn nên tra hướng dẫn hiện hành của công đoàn cấp trên trực tiếp.

Phân vai: việc nào của công đoàn, việc nào của giám đốc

Bảng dưới là cách chia mà nhiều doanh nghiệp đã thống nhất trong thoả ước lao động tập thể hoặc quy chế phối hợp:

Nội dungGiám đốc doanh nghiệpCông đoàn cơ sở
Khen thành tích sản xuất, kinh doanhQuyết định, chi từ quỹ doanh nghiệpTham gia hội đồng, đề xuất, giám sát công khai
Khen đoàn viên tích cực hoạt động công đoànKhôngQuyết định, chi từ tài chính công đoàn
Phong trào văn hoá, thể thao, sáng kiến của công nhânCó thể đồng tài trợTổ chức, khen thưởng theo kết quả
Khen con đoàn viên đạt thành tích học tậpCó thể hỗ trợ thêm nếu quy chế phúc lợi cóThường chi theo quy chế chi tiêu nội bộ
Đề nghị giấy khen, bằng khen của tổ chức công đoàn cấp trênKhôngLập hồ sơ gửi công đoàn cấp trên
Đề nghị khen thưởng của chính quyền cho doanh nghiệpLập hồ sơCó ý kiến, xác nhận việc chăm lo người lao động

Ở doanh nghiệp chưa có công đoàn cơ sở, người lao động có thể có tổ chức đại diện khác hoặc chưa có tổ chức nào; khi đó toàn bộ việc khen thưởng do doanh nghiệp làm theo quy chế của mình, và nên mời đại diện tập thể lao động tham gia hội đồng xét để giữ tính khách quan.

Điểm cần giữ là một thành tích không nhận hai khoản thưởng từ hai nguồn chỉ vì không ai đối chiếu. Thư ký hội đồng thi đua của doanh nghiệp và kế toán công đoàn nên trao đổi danh sách với nhau trước khi ký quyết định cuối năm.

Công đoàn cơ sở thường khen những ai

Phạm vi khen của công đoàn cơ sở gắn với hoạt động công đoàn và đời sống người lao động. Những nhóm hay có trong quy chế chi tiêu nội bộ:

  • Đoàn viên tiêu biểu trong năm: người tham gia đều sinh hoạt tổ công đoàn, đóng đoàn phí đầy đủ, có đóng góp rõ như vận động đồng nghiệp tham gia bảo hiểm, hoà giải mâu thuẫn trong tổ.
  • Tổ công đoàn hoạt động tốt: tổ duy trì sinh hoạt định kỳ, có biên bản, nắm được tình hình đời sống của các thành viên.
  • Cán bộ công đoàn không chuyên trách: tổ trưởng, uỷ viên ban chấp hành làm việc ngoài giờ.
  • Người đạt giải trong hội thao, hội diễn, hội thi tay nghề do công đoàn tổ chức hoặc cử đi dự.
  • Đoàn viên có sáng kiến, cải tiến kỹ thuật trong phong trào do công đoàn phát động, thường phối hợp với doanh nghiệp.
  • Con đoàn viên đạt thành tích trong học tập: chi theo mức đồng đều trong quy chế, căn cứ giấy khen của nhà trường, không đặt thứ hạng giữa các cháu.

Với phần khen con đoàn viên, nên ghi mức theo cấp học hoặc theo loại giấy khen nhà trường đã tặng, và trao cùng một dịp cho tất cả các cháu. Mục đích là động viên gia đình người lao động, không phải so sánh con nhà ai giỏi hơn, nên tránh đọc tên theo thứ tự thành tích hay gọi "thủ khoa" trong buổi trao.

Nguồn tiền và quy chế chi tiêu nội bộ

Tài chính của công đoàn cơ sở thường gồm phần kinh phí công đoàn do doanh nghiệp đóng (tính trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội) được phân phối lại cho cơ sở, đoàn phí của đoàn viên được để lại, và các khoản hỗ trợ khác. Tỷ lệ để lại cơ sở và các khoản được chi do tổ chức công đoàn quy định, có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nên kế toán công đoàn phải theo hướng dẫn tài chính hiện hành của công đoàn cấp trên.

Mọi khoản chi khen thưởng đều nên nằm trong quy chế chi tiêu nội bộ do ban chấp hành thông qua đầu năm. Một điều khoản mẫu: "Chi khen thưởng đoàn viên tiêu biểu: mỗi người [500.000] đồng kèm giấy chứng nhận của Ban Chấp hành; số lượng không quá [10%] tổng số đoàn viên. Chi khen thưởng con đoàn viên có giấy khen của nhà trường: mỗi cháu [200.000] đồng, trao một lần vào dịp tổng kết năm học."

Khi lập dự toán năm, ghi riêng một dòng cho khen thưởng, đừng gộp vào "chi hoạt động phong trào". Lúc công đoàn cấp trên kiểm tra quyết toán, dòng riêng giúp đối chiếu nhanh giữa dự toán, quyết định khen và chứng từ chi. Nếu trong năm vượt dự toán, ban chấp hành họp điều chỉnh bằng biên bản trước khi chi, không chi trước rồi hợp thức hoá sau.

Bộ chứng từ cho một đợt khen của công đoàn

Một đợt khen cuối năm của công đoàn cơ sở nên có đủ bộ giấy tờ theo thứ tự sau, lưu chung một bìa:

  1. Danh sách đề nghị của các tổ công đoàn: mỗi tổ gửi danh sách kèm một dòng thành tích cho từng người.
  2. Biên bản họp ban chấp hành: ghi số uỷ viên có mặt, danh sách được thống nhất, kết quả biểu quyết. Mẫu câu kết luận: "Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở Công ty TNHH B thống nhất khen thưởng 18 đoàn viên tiêu biểu và 4 tổ công đoàn hoạt động tốt năm 2026 theo danh sách kèm theo, với 7/7 uỷ viên có mặt tán thành."
  3. Quyết định khen thưởng của ban chấp hành: do chủ tịch công đoàn cơ sở ký thay mặt ban chấp hành, căn cứ quy chế chi tiêu nội bộ và biên bản họp.
  4. Danh sách chi tiền có chữ ký nhận: họ tên, tổ, số tiền, chữ ký; nếu chuyển khoản thì kèm bảng kê ngân hàng.
  5. Phiếu chi hoặc giấy rút tiền từ tài khoản công đoàn đối chiếu tổng tiền với quyết định.
  6. Bản sao giấy khen của nhà trường nếu có khen con đoàn viên, để làm căn cứ chi.

Bộ này phải tách khỏi chứng từ của doanh nghiệp. Kế toán doanh nghiệp kiêm kế toán công đoàn là chuyện thường gặp ở công ty nhỏ, nhưng sổ sách hai bên vẫn phải riêng, tài khoản riêng.

Giấy khen, bằng khen của tổ chức công đoàn cấp trên

Ngoài việc tự khen, công đoàn cơ sở còn là nơi lập hồ sơ đề nghị công đoàn cấp trên tặng giấy khen, bằng khen cho tập thể công đoàn cơ sở và cho cán bộ, đoàn viên có thành tích. Hệ thống khen thưởng này chạy theo quy định khen thưởng của tổ chức công đoàn, có tiêu chuẩn, tỷ lệ và hạn nộp riêng, thường công bố trong hướng dẫn tổng kết năm của công đoàn cấp trên trực tiếp.

Hồ sơ thường gồm tờ trình của ban chấp hành, báo cáo thành tích của tập thể hoặc cá nhân, biên bản họp ban chấp hành và kết quả đánh giá, xếp loại công đoàn cơ sở trong năm. Ở doanh nghiệp, báo cáo thành tích của công đoàn nên có số liệu về những việc công đoàn làm được cho người lao động: số đoàn viên phát triển mới, số vụ việc đã đối thoại với người sử dụng lao động, số người được thăm hỏi khi ốm đau, kết quả thương lượng thoả ước. Báo cáo chỉ kể phong trào văn nghệ mà thiếu phần bảo vệ quyền lợi thường bị đánh giá thấp.

Giám đốc doanh nghiệp không ký các hồ sơ này, nhưng nhiều nơi xin ý kiến người sử dụng lao động khi đề nghị khen cán bộ công đoàn. Quan hệ phối hợp tốt giữa hai bên vì vậy cũng là một phần của thành tích.

Lỗi hay gặp khi quyết toán khoản khen thưởng của công đoàn

Những lỗi dưới đây hay bị công đoàn cấp trên hoặc uỷ ban kiểm tra nhắc khi duyệt quyết toán:

LỗiHậu quảCách tránh
Chi khen thưởng không có trong quy chế chi tiêu nội bộBị coi là chi sai, phải giải trìnhBổ sung quy chế bằng biên bản ban chấp hành trước khi chi
Quyết định khen do chủ tịch ký mà không có biên bản họpThiếu căn cứ tập thể quyết địnhLuôn họp ban chấp hành, lập biên bản
Khen trùng người với quyết định của giám đốc cho cùng thành tíchNgười lao động khác thắc mắc, tốn quỹĐối chiếu danh sách với hội đồng thi đua doanh nghiệp
Danh sách ký nhận thiếu chữ kýKhông chứng minh được đã chiKý nhận tại buổi trao hoặc chuyển khoản
Khen con đoàn viên theo thứ hạng, mức tiền khác nhau theo điểm sốGây so bì giữa các gia đìnhMột mức chung theo cấp học hoặc loại giấy khen

Một thói quen giúp quyết toán nhẹ hẳn: ngay sau buổi trao thưởng, kế toán công đoàn gom quyết định, biên bản, danh sách ký nhận và phiếu chi vào một bìa, ghi ngoài bìa tên đợt khen và tổng tiền. Cuối năm chỉ việc xếp các bìa theo thứ tự thời gian. Nếu để chứng từ nằm rải rác trong ngăn kéo của chủ tịch, tổ trưởng và kế toán, thường đến kỳ quyết toán mới phát hiện thiếu chữ ký của người đã nghỉ việc, lúc đó gần như không bổ sung được.

Câu hỏi thường gặp

Chủ tịch công đoàn cơ sở có được tự ký quyết định khen thưởng không?

Chủ tịch ký quyết định thay mặt ban chấp hành, nhưng nội dung khen phải được ban chấp hành thống nhất trong cuộc họp có biên bản và nằm trong quy chế chi tiêu nội bộ. Tự quyết một mình rồi ký thì dễ bị nhắc khi kiểm tra tài chính.

Người lao động chưa vào công đoàn có được công đoàn khen không?

Tài chính công đoàn ưu tiên cho đoàn viên, nên khen thưởng thường giới hạn cho đoàn viên. Một số hoạt động phong trào chung cho mọi người lao động có thể có giải thưởng mở rộng nếu quy chế chi tiêu nội bộ cho phép và có nguồn tài trợ của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp có được góp tiền vào quỹ khen thưởng của công đoàn không?

Doanh nghiệp có thể hỗ trợ công đoàn tổ chức phong trào hoặc khen thưởng, thường thể hiện trong thoả ước lao động tập thể hoặc quy chế phối hợp. Khoản hỗ trợ cần có văn bản, công đoàn ghi thu riêng và chi đúng mục đích đã thoả thuận.

Khen con đoàn viên học giỏi có cần nộp giấy khen của trường không?

Nên nộp bản sao giấy khen hoặc giấy xác nhận của nhà trường làm căn cứ chi, vì công đoàn cần chứng từ khi quyết toán. Mức chi nên chung cho mọi cháu cùng cấp học, không phân theo điểm số để tránh so bì giữa các gia đình.

Tiền thưởng của công đoàn có phải tính thuế thu nhập cá nhân không?

Tuỳ khoản. Một số khoản thưởng kèm hình thức khen của tổ chức chính trị xã hội theo quy định có thể không tính thuế, còn các khoản khác có thể phải tính. Kế toán công đoàn nên hỏi cơ quan thuế hoặc công đoàn cấp trên để áp đúng.

Ai lập hồ sơ đề nghị bằng khen của công đoàn cấp trên cho công đoàn cơ sở?

Ban chấp hành công đoàn cơ sở lập hồ sơ, chủ tịch ký tờ trình, gửi công đoàn cấp trên trực tiếp theo hạn trong hướng dẫn tổng kết năm. Hồ sơ nên có số liệu về việc chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động chứ không chỉ phong trào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138