Giám đốc hay chủ doanh nghiệp không tự lập hồ sơ đề nghị khen cho chính mình; việc đề nghị do hội đồng thi đua khen thưởng của doanh nghiệp (khi giám đốc là người làm công), do tổ chức mà doanh nhân là thành viên như hiệp hội doanh nghiệp, hoặc do chính quyền nơi doanh nghiệp hoạt động đứng ra, tuỳ quy chế của tỉnh. Điều kiện của cá nhân luôn đi kèm điều kiện của doanh nghiệp: doanh nghiệp còn nợ thuế, nợ bảo hiểm thì người đứng đầu gần như không được xét.
Phần dưới giải thích ba kênh đề nghị, những minh chứng hội đồng các cấp thực sự đọc, dịp nào hay xét khen doanh nhân, cách phân biệt khen thưởng của Nhà nước với các danh hiệu "doanh nhân tiêu biểu" do đơn vị tổ chức sự kiện bán, và những tình huống khó nói trong nội bộ. Thẩm quyền và hình thức khen cụ thể theo Luật Thi đua, khen thưởng 2022, văn bản hướng dẫn và quy chế của tỉnh; bạn tra văn bản hiện hành hoặc hỏi Sở Nội vụ trước khi làm.
Ba kênh đề nghị và khi nào dùng kênh nào
Kênh nào phù hợp phụ thuộc vào vị trí của người được đề nghị trong doanh nghiệp và tổ chức mà họ tham gia:
| Kênh | Phù hợp với | Ai ký tờ trình | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Hội đồng thi đua của doanh nghiệp | Giám đốc làm thuê, phó giám đốc, kế toán trưởng | Chủ tịch hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên hoặc chủ sở hữu | Người được đề nghị không chủ trì cuộc họp xét mình |
| Hiệp hội doanh nghiệp, hiệp hội ngành | Chủ doanh nghiệp là hội viên | Chủ tịch hiệp hội | Hiệp hội phải có quy chế thi đua và được tỉnh công nhận là đầu mối |
| Chính quyền nơi doanh nghiệp hoạt động | Chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ hộ kinh doanh lớn, người có đóng góp cho địa phương | Chủ tịch UBND xã, phường hoặc đầu mối tỉnh giao | Thường gắn với đóng góp an sinh, việc làm ở địa phương |
Với công ty mà giám đốc đồng thời là chủ sở hữu duy nhất, kênh nội bộ gần như không dùng được vì không có ai cao hơn để ký tờ trình. Khi đó hiệp hội hoặc chính quyền địa phương là đường hợp lý. Chủ doanh nghiệp nên tham gia sinh hoạt hiệp hội thật sự chứ không chỉ đóng hội phí, vì hiệp hội chỉ đề nghị người mà họ nắm được việc làm.
Điều kiện của cá nhân luôn đi cùng điều kiện của doanh nghiệp
Hội đồng xét khen một doanh nhân không tách người đó khỏi doanh nghiệp họ điều hành. Nếu doanh nghiệp không đủ điều kiện để được khen tập thể, chẳng hạn còn nợ thuế, nợ bảo hiểm xã hội, chậm lương, bị xử phạt về môi trường, thì người đứng đầu gần như chắc chắn bị loại. Vì vậy hồ sơ của doanh nhân thường kèm đủ giấy xác nhận của doanh nghiệp giống như hồ sơ khen tập thể.
Ngoài ra là điều kiện của bản thân cá nhân: chấp hành pháp luật, không bị xử lý kỷ luật hay xử phạt trong thời gian xét, có thành tích được ghi nhận trong quá trình. Với hình thức khen cao, quy định thường yêu cầu đã có hình thức khen thấp hơn trong những năm trước. Một doanh nhân chưa từng có giấy khen hay bằng khen nào mà đề nghị thẳng hình thức cao thì khó được chấp nhận, dù doanh nghiệp lớn.
Cách nhìn thực tế: khen doanh nhân là khen cả cách làm ăn. Hồ sơ đẹp về doanh thu mà có một vụ chậm trả lương công nhân vài tháng trong năm thì hội đồng sẽ hỏi đúng chỗ đó.
Minh chứng nào được hội đồng tin
Báo cáo thành tích của doanh nhân dễ thành bài tự giới thiệu doanh nghiệp. Những minh chứng có trọng lượng là thứ có số và có người xác nhận:
- Việc làm và thu nhập: số lao động tăng qua các năm, thu nhập bình quân, tỷ lệ lao động có hợp đồng và đóng bảo hiểm đầy đủ. Ví dụ: "Số lao động tăng từ 85 người năm 2024 lên 132 người năm 2026; thu nhập bình quân tăng 14%; 100% lao động có hợp đồng được đóng bảo hiểm xã hội."
- Nộp ngân sách: tổng nộp các năm, khớp giấy xác nhận thuế.
- Đóng góp cho địa phương: hỗ trợ xây dựng công trình, học bổng, quỹ an sinh, có biên nhận hoặc thư cảm ơn của chính quyền, nhà trường, hội nhận.
- Đổi mới, sáng kiến: cải tiến quy trình, sản phẩm mới, chứng nhận chất lượng đạt được, kèm bản sao giấy chứng nhận.
- Quan hệ lao động: thoả ước lao động tập thể đã ký, đối thoại định kỳ, không có đình công, có ý kiến của công đoàn.
- Hoạt động hiệp hội: vai trò trong hiệp hội, chương trình kết nối, đào tạo đã tham gia tổ chức.
Những thứ ít trọng lượng: danh sách giải thưởng do các đơn vị tổ chức sự kiện trao, ảnh chụp với khách mời, bài báo tự đặt viết. Đưa nhiều vào còn làm hồ sơ kém tin cậy.
Khen thưởng của Nhà nước khác danh hiệu "doanh nhân tiêu biểu" mua bán
Mỗi năm, chủ doanh nghiệp nhận không ít lời mời "được bình chọn là doanh nhân tiêu biểu", kèm phí tham dự hoặc phí "đồng hành". Đây không phải khen thưởng theo Luật Thi đua, khen thưởng. Khen thưởng của Nhà nước không thu phí, có quyết định của người có thẩm quyền và có hồ sơ xét qua hội đồng. Danh hiệu do sự kiện trao thì không đi vào quá trình khen thưởng, và nếu đưa vào báo cáo thành tích còn làm hội đồng nghi ngờ phần còn lại.
Các danh hiệu do hiệp hội có uy tín tổ chức xét chọn theo tiêu chí công khai, không gắn với tiền, vẫn có giá trị ghi nhận trong giới doanh nghiệp. Ranh giới là chỗ có thu phí để được vinh danh hay không, và có hội đồng xét độc lập hay không. Nếu bạn là người phụ trách hồ sơ, hãy tách hai danh sách trong báo cáo: hình thức khen của Nhà nước ở một mục, các ghi nhận khác ở mục riêng, ghi rõ đơn vị trao.
Dịp hay xét khen doanh nhân là tổng kết năm của tỉnh và dịp Ngày Doanh nhân Việt Nam 13 tháng 10. Hồ sơ cho dịp tháng 10 thường phải chuẩn bị từ giữa năm, với số liệu chốt đến hết năm trước.
Các bước khi chủ doanh nghiệp là hội viên hiệp hội
Kênh hiệp hội là đường phổ biến nhất cho chủ doanh nghiệp tư nhân. Trình tự thường như sau, chi tiết theo quy chế của từng hiệp hội và của tỉnh:
- Hiệp hội ra thông báo xét đề nghị khen thưởng, nêu tiêu chuẩn, số lượng, hạn nộp.
- Doanh nghiệp gửi bản đăng ký kèm báo cáo thành tích của cá nhân và các giấy xác nhận của doanh nghiệp.
- Ban thường vụ hoặc hội đồng thi đua của hiệp hội họp xét, bỏ phiếu, lập biên bản.
- Hiệp hội lấy ý kiến của chính quyền nơi doanh nghiệp hoạt động nếu quy chế tỉnh yêu cầu.
- Chủ tịch hiệp hội ký tờ trình, gửi đầu mối thi đua khen thưởng của tỉnh.
- Hội đồng thi đua khen thưởng tỉnh xét, công khai, trình Chủ tịch UBND tỉnh quyết định hoặc trình cấp cao hơn.
Doanh nhân có quyền theo dõi hồ sơ của mình đang ở bước nào, nhưng không nên tự liên hệ hội đồng cấp tỉnh để "giải thích thêm". Mọi bổ sung đi qua hiệp hội, để hồ sơ giữ đúng kênh.
Bộ hồ sơ của một doanh nhân gồm những gì
Thành phần cụ thể theo hướng dẫn của tỉnh, nhưng một bộ hồ sơ khen cá nhân doanh nhân thường có đủ những thứ sau. Chuẩn bị theo danh sách này giúp không phải bổ sung nhiều lần:
- Tờ trình của tổ chức đề nghị (hội đồng quản trị, hiệp hội hoặc chính quyền), ghi hình thức đề nghị và tóm tắt thành tích một đoạn.
- Biên bản họp xét của tổ chức đề nghị, có kết quả bỏ phiếu.
- Báo cáo thành tích cá nhân theo mẫu của văn bản hướng dẫn, có chữ ký của người được đề nghị và xác nhận của tổ chức đề nghị.
- Giấy xác nhận của doanh nghiệp về thuế, bảo hiểm xã hội và các cơ quan khác như khi khen tập thể.
- Bản sao các quyết định khen thưởng mà cá nhân đã nhận, xếp theo năm.
- Minh chứng đóng góp: biên nhận tài trợ, thư cảm ơn, giấy chứng nhận sản phẩm, bản sao thoả ước lao động tập thể.
- Bản tóm tắt thành tích một trang để hội đồng các cấp đọc nhanh, nếu tỉnh cho phép kèm.
Mỗi minh chứng nên đánh số và được nhắc trong báo cáo thành tích bằng số đó, ví dụ "(minh chứng số 4)". Thành viên hội đồng thường đọc báo cáo trước, chỉ lật minh chứng ở chỗ nghi ngờ; đánh số giúp họ tìm đúng tờ cần xem trong vài giây.
Tình huống khó trong nội bộ và cách xử lý
Chủ doanh nghiệp muốn được khen nhưng công ty chưa đủ điều kiện. Người phụ trách thi đua nên nói thẳng điều kiện nào chưa đạt và cần bao lâu để khắc phục, kèm lịch xử lý nợ. Nộp hồ sơ biết trước sẽ bị trả làm mất uy tín ở các lần sau.
Giám đốc làm thuê được đề nghị nhưng chủ sở hữu ngại ký. Lập biên bản hội đồng thi đua ghi rõ kết quả biểu quyết; chủ sở hữu có quyền không ký tờ trình, nhưng khi đó nên trả lời bằng văn bản để giám đốc biết lý do.
Có vi phạm cũ đã khắc phục. Trình bày thẳng trong báo cáo kèm biên bản khắc phục; hỏi đầu mối tỉnh xem thời gian xét có còn tính vi phạm đó không. Giấu đi rồi bị phát hiện là mất cả hồ sơ.
Nhiều người cùng muốn được đề nghị. Đặt tiêu chí ưu tiên trong quy chế công ty từ trước: thứ tự theo quá trình khen, mức độ đóng góp đo được. Không có tiêu chí, việc chọn người sẽ thành chuyện riêng.
Câu hỏi thường gặp
Giám đốc có được tự ký tờ trình đề nghị khen thưởng cho mình không?
Không nên và thường không hợp lệ, vì người được đề nghị không thể vừa là người đề nghị. Tờ trình do cấp cao hơn trong doanh nghiệp, do hiệp hội hoặc chính quyền nơi doanh nghiệp hoạt động ký, tuỳ kênh phù hợp.
Chủ hộ kinh doanh có được đề nghị khen thưởng như doanh nhân không?
Có thể, nếu có đóng góp cho địa phương và chấp hành tốt nghĩa vụ thuế. Kênh thường là chính quyền xã, phường nơi hộ kinh doanh hoạt động hoặc hội ngành nghề. Quy định cụ thể theo quy chế của tỉnh nên hỏi trước.
Danh hiệu doanh nhân tiêu biểu do sự kiện trao có ghi vào báo cáo thành tích được không?
Có thể ghi ở mục ghi nhận khác, nêu rõ đơn vị trao, nhưng không được trình bày như hình thức khen của Nhà nước. Danh hiệu có thu phí để được vinh danh thì tốt nhất không đưa vào.
Doanh nghiệp còn nợ bảo hiểm xã hội thì giám đốc có được khen không?
Gần như không, vì quy chế các tỉnh thường yêu cầu doanh nghiệp chấp hành đầy đủ nghĩa vụ với người lao động. Nên xử lý dứt điểm khoản nợ và đề nghị ở đợt sau với giấy xác nhận sạch.
Hồ sơ khen doanh nhân dịp 13 tháng 10 chuẩn bị từ khi nào?
Nên bắt đầu từ khoảng tháng 5 đến tháng 6, vì cần xin giấy xác nhận của thuế, bảo hiểm và qua bước xét của hiệp hội hoặc chính quyền trước khi tới tỉnh. Hạn cụ thể theo hướng dẫn từng năm của tỉnh.
Doanh nhân không đồng ý khi hồ sơ bị trả thì làm gì?
Trước hết đề nghị đầu mối trả lời bằng văn bản lý do trả hồ sơ, rồi bổ sung nếu là thiếu giấy tờ. Nếu cho rằng việc xét không đúng quy định, có thể khiếu nại theo thủ tục và có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.