Giao ước thi đua là văn bản các đơn vị trong cùng một khối hoặc cụm thi đua cùng ký đầu năm, cam kết những nội dung sẽ thi đua với nhau và cách chấm, cách bình chọn đơn vị dẫn đầu cuối năm. Khối gom các đơn vị có chức năng giống nhau (các sở, các trường cùng cấp), cụm gom các đơn vị gần nhau về địa bàn (các xã liền kề); việc chia khối, cụm do cơ quan thi đua cấp trên quyết định.
Bài này dành cho người được giao làm đầu mối cụm hoặc soạn bản giao ước: cụm vận hành ra sao, mẫu giao ước tự viết, cách tổ chức buổi ký, cách chấm chéo để cuối năm không cãi nhau. Kết quả bình xét trong cụm thường là căn cứ để cấp trên đề nghị cờ thi đua hoặc bằng khen cho đơn vị dẫn đầu, nên giấy tờ của cụm cần chặt chẽ như hồ sơ khen thưởng.
Khối, cụm thi đua vận hành ra sao trong thực tế
Đầu năm, cơ quan làm công tác thi đua cấp tỉnh (hoặc của bộ, ngành) ban hành quyết định chia khối, cụm và chỉ định trưởng cụm, phó cụm, thường luân phiên mỗi năm. Trưởng cụm chủ trì soạn bản giao ước, tổ chức buổi ký, theo dõi trong năm, chủ trì họp tổng kết cụm và gửi kết quả bình xét lên cấp trên. Phó cụm hỗ trợ và thường là trưởng cụm năm sau.
Sau khi chính quyền địa phương chuyển sang mô hình hai cấp, nhiều tỉnh đã chia lại cụm thi đua của các xã, phường vì số đơn vị và địa giới thay đổi. Nếu bạn ở xã mới sáp nhập, việc đầu tiên là hỏi Sở Nội vụ hoặc bộ phận thi đua của tỉnh xem xã mình thuộc cụm nào, ai làm trưởng cụm năm nay, và mẫu giao ước có được hướng dẫn thống nhất hay không.
Trong năm, cụm thường có ba lần gặp: ký giao ước đầu năm, sơ kết giữa năm (có thể kết hợp tham quan mô hình hay của một đơn vị), tổng kết và bình xét cuối năm. Mỗi lần gặp đều cần biên bản có chữ ký đại diện các đơn vị, vì đó là thứ cấp trên sẽ hỏi khi xét đề nghị khen.
Mẫu bản giao ước thi đua của một cụm năm đơn vị
Mẫu dưới đây cho cụm thi đua gồm năm xã giả định (xã C, D, E, G, H). Phần trên cùng có tên văn bản, thời gian, địa điểm ký; phần thân gồm các điều sau:
- Điều 1. Mục đích: các đơn vị trong cụm cùng thi đua hoàn thành chỉ tiêu kinh tế – xã hội năm, học tập kinh nghiệm lẫn nhau, phát hiện mô hình hay để nhân rộng.
- Điều 2. Nội dung thi đua: (1) hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách được giao; (2) tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính giải quyết đúng hạn từ 98% trở lên; (3) giữ vững an ninh trật tự, không để xảy ra điểm nóng; (4) thực hiện kế hoạch chuyển đổi số của tỉnh; (5) xây dựng ít nhất một mô hình hay về an sinh xã hội.
- Điều 3. Cách chấm: thang điểm 100 theo bảng tiêu chí kèm giao ước; mỗi đơn vị tự chấm, sau đó chấm chéo theo cặp do trưởng cụm phân công.
- Điều 4. Chế độ thông tin: các đơn vị gửi báo cáo sáu tháng và cả năm cho trưởng cụm đúng hạn; đơn vị gửi trễ bị trừ điểm theo bảng tiêu chí.
- Điều 5. Bình xét: cuối năm, cụm họp bỏ phiếu kín chọn đơn vị dẫn đầu và đơn vị tiêu biểu để đề nghị cấp trên khen theo quy định hiện hành.
- Điều 6. Trưởng cụm năm sau: xã D; phó cụm: xã E.
- Đại diện năm đơn vị ký, ghi rõ họ tên, chức vụ, đóng dấu.
Điều 2 là chỗ dễ viết sai nhất. Nội dung giao ước phải là những việc cả năm đơn vị đều có số liệu so được với nhau; việc chỉ một xã có (ví dụ xã có cửa khẩu, xã có khu công nghiệp) thì đưa vào phần điểm thưởng, không đưa vào nội dung chung.
Tổ chức buổi ký giao ước gọn và đủ giấy
Buổi ký không cần lớn; cái cần là đủ chữ ký, đủ biên bản. Một trình tự đã dùng nhiều nơi:
- Trưởng cụm gửi dự thảo giao ước và bảng tiêu chí cho các đơn vị trước ít nhất mười ngày để góp ý bằng văn bản.
- Tổng hợp góp ý, chốt bản cuối, in đủ số bản bằng số đơn vị cộng một bản gửi cấp trên.
- Mời đại diện lãnh đạo các đơn vị và đại diện cơ quan thi đua cấp trên (nếu có hướng dẫn).
- Tại buổi ký: thông qua nội dung, ghi nhận ý kiến cuối, các đại diện ký, đóng dấu.
- Thư ký lập biên bản buổi ký, ghi thành phần dự, nội dung thống nhất, những điểm còn bảo lưu.
- Trong năm ngày làm việc, trưởng cụm gửi bản giao ước đã ký và biên bản lên cấp trên, mỗi đơn vị lưu một bản.
Nếu cấp trên cho phép ký số, có thể gửi bản điện tử cho các đơn vị ký lần lượt, không cần họp; nhưng vẫn nên có một cuộc họp trực tuyến ngắn để thống nhất cách chấm, vì cãi nhau về cách chấm thường xảy ra vào cuối năm chứ không phải đầu năm.
Buổi sơ kết giữa năm của cụm: chuẩn bị gì, bàn gì
Sơ kết sáu tháng là lúc duy nhất trong năm các đơn vị còn kịp sửa. Trưởng cụm nên chuẩn bị trước những thứ sau và gửi kèm giấy mời:
- Bảng theo dõi tiến độ từng nội dung giao ước của cả năm đơn vị, lấy từ báo cáo sáu tháng; nội dung nào có đơn vị đạt dưới một nửa chỉ tiêu thì tô đậm để bàn.
- Danh sách báo cáo đã nhận và chưa nhận, kèm ngày nhận. Đây là căn cứ trừ điểm chế độ thông tin, nên công bố ngay ở buổi sơ kết để không ai bất ngờ cuối năm.
- Một mô hình hay để giới thiệu. Đơn vị đăng cai thường trình bày mô hình của mình trong mười lăm phút, các đơn vị khác hỏi cách làm, chi phí, khó khăn. Phần này giúp buổi sơ kết có ích thật chứ không chỉ đọc báo cáo.
- Những điểm trong bảng tiêu chí cần hiểu thống nhất. Sau sáu tháng, các đơn vị thường phát hiện chỗ hiểu khác nhau; ghi lại, thống nhất cách hiểu và đưa vào biên bản.
- Đề xuất điều chỉnh (nếu có). Chỉ tiêu nào không còn phù hợp do thay đổi nhiệm vụ, sắp xếp tổ chức thì nêu ở đây, báo cấp trên, không tự sửa cuối năm.
Biên bản sơ kết ghi rõ ai dự, mỗi đơn vị đạt bao nhiêu phần trăm các nội dung, những cách hiểu đã thống nhất. Biên bản này về sau giúp trưởng cụm giải thích khi có đơn vị thắc mắc điểm cuối năm.
Chấm chéo giữa các đơn vị trong cụm
Tự chấm thì đơn vị nào cũng cao. Chấm chéo là cách phổ biến để kéo điểm về gần thực tế. Ví dụ cách phân cặp và kết quả giả định của cụm năm xã:
| Đơn vị được chấm | Đơn vị chấm | Điểm tự chấm | Điểm chấm chéo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Xã C | Xã D | 96 | 91 | Trừ điểm báo cáo sáu tháng gửi trễ |
| Xã D | Xã E | 94 | 92 | Chưa đủ minh chứng mô hình an sinh |
| Xã E | Xã G | 92 | 92 | Khớp |
| Xã G | Xã H | 95 | 89 | Tỷ lệ hồ sơ đúng hạn lấy sai kỳ báo cáo |
| Xã H | Xã C | 90 | 90 | Khớp |
Nguyên tắc nên ghi sẵn trong giao ước: chênh lệch giữa tự chấm và chấm chéo quá năm điểm thì hai bên đối chiếu minh chứng trước cuộc họp tổng kết; không đối chiếu được thì trưởng cụm lấy điểm chấm chéo. Mọi điểm trừ phải ghi lý do trong cột ghi chú, không chỉ ghi số.
Bình xét đơn vị dẫn đầu cuối năm
Chốt điểm trước khi họp. Trưởng cụm gửi bảng điểm tổng hợp cho các đơn vị trước cuộc họp vài ngày. Đơn vị nào có ý kiến thì gửi bằng văn bản, không để đến cuộc họp mới nêu.
Bỏ phiếu kín. Điểm số là căn cứ, nhưng việc chọn đơn vị dẫn đầu thường qua bỏ phiếu kín của đại diện các đơn vị, theo hướng dẫn của cấp trên. Phiếu ghi rõ số đơn vị được chọn tối đa.
Đơn vị không được tự bầu cho mình. Nhiều cụm quy định như vậy để tránh kết quả hoà. Nếu áp dụng, ghi rõ trong giao ước từ đầu năm.
Biên bản bình xét. Ghi thành phần, bảng điểm, kết quả kiểm phiếu từng đơn vị, đơn vị được đề nghị, chữ ký trưởng cụm và thư ký. Đây là giấy tờ cấp trên sẽ đòi khi xét cờ thi đua hoặc bằng khen.
Đơn vị có vi phạm lớn trong năm. Đơn vị để xảy ra sai phạm nghiêm trọng, có cá nhân lãnh đạo bị kỷ luật, thường không được đề nghị dẫn đầu dù điểm cao. Điều kiện cụ thể tra văn bản hiện hành và hướng dẫn của cơ quan thi đua cấp trên.
Vướng mắc hay gặp khi làm trưởng cụm
Người làm trưởng cụm lần đầu thường gặp mấy chuyện sau:
| Vướng mắc | Cách xử lý |
|---|---|
| Đơn vị trong cụm không gửi báo cáo đúng hạn | Nhắc bằng văn bản, ghi vào biên bản sơ kết, trừ điểm theo giao ước; không tự ý bỏ qua |
| Số liệu các đơn vị lấy theo kỳ khác nhau | Ghi rõ trong bảng tiêu chí: số liệu tính đến ngày nào, lấy từ nguồn nào |
| Có đơn vị mới nhập vào cụm giữa năm | Báo cấp trên, chấm theo thời gian tham gia thực tế, ghi chú trong biên bản |
| Hai đơn vị bằng điểm, bằng phiếu | Áp tiêu chí phụ ghi sẵn trong giao ước, ví dụ mô hình được cấp trên ghi nhận |
| Đơn vị không đồng ý kết quả bình xét | Ghi ý kiến vào biên bản, gửi kèm hồ sơ lên cấp trên để cấp trên xem xét |
Bộ giấy tờ cụm nên lưu theo năm: quyết định chia cụm, giao ước đã ký, bảng tiêu chí, biên bản sơ kết, bảng điểm, biên bản bình xét, tờ trình gửi cấp trên. Năm sau trưởng cụm mới nhận lại cả bộ, không phải đi xin từng đơn vị.
Câu hỏi thường gặp
Giao ước thi đua khác gì với bản đăng ký thi đua?
Bản đăng ký do từng cá nhân, tập thể nộp cho đơn vị mình, ghi danh hiệu phấn đấu. Giao ước là cam kết giữa nhiều đơn vị ngang nhau trong khối hoặc cụm, ghi nội dung cùng thi đua và cách chấm, bình chọn đơn vị dẫn đầu.
Ai quyết định đơn vị nào thuộc khối, cụm thi đua nào?
Cơ quan làm công tác thi đua của cấp quản lý, ví dụ ở cấp tỉnh là cơ quan tham mưu của Hội đồng thi đua, khen thưởng tỉnh thuộc Sở Nội vụ. Việc chia lại cụm thường được thông báo đầu năm, nhất là sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.
Trưởng cụm thi đua có được ưu tiên khi bình xét không?
Không có ưu tiên chung. Trưởng cụm chấm và được chấm như các đơn vị khác. Một số cụm cộng điểm cho đơn vị làm tốt vai trò trưởng cụm, nếu có thì phải ghi rõ trong bảng tiêu chí từ đầu năm.
Có bắt buộc tổ chức buổi ký giao ước trực tiếp không?
Không có yêu cầu chung phải gặp trực tiếp. Nhiều cụm ký số hoặc ký luân chuyển rồi họp trực tuyến. Điều cần giữ là bản giao ước có đủ chữ ký, dấu của các đơn vị và được gửi cho cấp trên đúng hạn.
Kết quả bình xét trong cụm có phải là quyết định khen không?
Không. Kết quả cụm là đề nghị gửi lên cấp có thẩm quyền khen. Hội đồng thi đua, khen thưởng cấp trên còn xem xét hồ sơ, tiêu chuẩn và tỷ lệ theo văn bản hiện hành trước khi trình người có thẩm quyền quyết định.
Đơn vị bị trừ điểm oan trong chấm chéo thì làm gì?
Gửi văn bản kèm minh chứng cho trưởng cụm trước cuộc họp bình xét để đối chiếu. Nếu vẫn không thống nhất, đề nghị ghi ý kiến vào biên bản để cấp trên xem xét khi thẩm định hồ sơ.