CongTrang.comCông Trạng
Phát động và tổ chức phong trào thi đua

Phong trào khuyến học ở thôn, tổ dân phố: đăng ký gia đình học tập và bình xét

Chi hội khuyến học tổ chức phong trào thế nào: phiếu đăng ký gia đình học tập, sổ theo dõi việc học của cả nhà, bình xét cuối năm mà không biến thành so điểm con.

An elderly Vietnamese man reads aloud to two small grandchildren on a bamboo mat in a simple village home, low angle from the floor, soft lamplight, warm brown and amber tones

Phong trào khuyến học ở cơ sở xoay quanh việc mỗi gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư cùng học: trẻ đi học đều, người lớn học thêm nghề, học dùng điện thoại, học kiến thức sức khoẻ, pháp luật; cuối năm chi hội khuyến học bình xét các danh hiệu như gia đình học tập, dòng họ học tập, cộng đồng học tập theo hướng dẫn của hội cấp trên và quy định của tỉnh. Việc của chi hội là giúp gia đình đăng ký, theo dõi nhẹ nhàng và bình xét có căn cứ.

Bài này dành cho chi hội trưởng khuyến học ở thôn, tổ dân phố và cán bộ hội khuyến học cơ sở. Tiêu chí cụ thể của từng danh hiệu do hội cấp trên và tỉnh hướng dẫn, nên mọi mẫu dưới đây là khung để bạn điền theo hướng dẫn hiện hành của địa phương mình. Một nguyên tắc xuyên suốt: khuyến học là khuyến khích việc học của cả nhà, không phải cuộc thi xem con nhà ai điểm cao hơn.

Khuyến học ở thôn khác thi đua ở cơ quan thế nào

Ở cơ quan, người thi đua là công chức, viên chức có nhiệm vụ rõ ràng. Ở thôn, người tham gia là các hộ gia đình với hoàn cảnh rất khác nhau: hộ có ba thế hệ, hộ người già sống một mình, hộ có con đi làm xa, hộ mới chuyển đến. Nếu dùng một bộ chỉ tiêu cứng cho mọi hộ, nhiều hộ sẽ thấy mình không bao giờ đạt và thôi tham gia.

Vì vậy tiêu chí gia đình học tập thường xoay quanh hai ý: trẻ trong độ tuổi đi học được đến trường đều đặn, và người lớn có tham gia ít nhất một hình thức học trong năm phù hợp với mình. Hình thức học rất rộng: lớp tập huấn kỹ thuật nông nghiệp, buổi hướng dẫn dịch vụ công, lớp học nghề ngắn hạn, tự học có xác nhận, sinh hoạt câu lạc bộ đọc sách ở nhà văn hoá.

Chi hội khuyến học cũng thường phối hợp với ban công tác mặt trận, chi hội phụ nữ, chi đoàn ở thôn, vì cùng làm việc với những hộ đó. Một hoạt động chung như buổi hướng dẫn dùng điện thoại vừa là sinh hoạt khuyến học, vừa là hoạt động của chi đoàn, minh chứng có thể dùng cho cả hai nếu ghi rõ.

Mẫu phiếu đăng ký gia đình học tập

Phiếu nên vừa một mặt giấy, chữ to, câu hỏi dễ hiểu để người lớn tuổi tự điền được. Mẫu tự soạn cho hộ giả định ở thôn Đông, xã C:

  • Chủ hộ: ông Hoàng Văn Phúc. Số người trong hộ: 5 (hai ông bà, hai vợ chồng con trai, một cháu học lớp 3).
  • Việc học của trẻ: cháu đi học đều, gia đình dành chỗ học riêng ở nhà, bố mẹ dự đủ các buổi họp phụ huynh.
  • Việc học của người lớn: con trai tham gia lớp tập huấn kỹ thuật trồng rau an toàn do xã tổ chức; con dâu học hoàn thành khoá học nghề may ngắn hạn; ông tham gia câu lạc bộ đọc sách của thôn mỗi tháng một buổi.
  • Việc gia đình làm cho cộng đồng (nếu có): góp sách cũ cho tủ sách nhà văn hoá thôn.
  • Gia đình đăng ký phấn đấu đạt danh hiệu gia đình học tập năm …
  • Ngày đăng ký; chủ hộ ký hoặc điểm chỉ; chi hội trưởng khuyến học ký nhận.

Phần "việc học của trẻ" cố ý chỉ hỏi việc đi học đều và điều kiện học ở nhà, không hỏi điểm số hay thứ hạng. Quy định khen học sinh do nhà trường thực hiện theo thông tư đánh giá của từng cấp học; chi hội khuyến học không chấm lại việc đó, và càng không đặt chỉ tiêu "con đạt học sinh giỏi" vào phiếu đăng ký của gia đình.

Theo dõi trong năm mà không làm phiền dân

Chi hội trưởng khuyến học thường là người về hưu, làm tự nguyện. Cách theo dõi phải nhẹ:

  1. Lập một sổ theo dõi theo hộ, mỗi hộ nửa trang, chép lại việc đăng ký và chừa chỗ ghi kết quả.
  2. Khi xã, thôn tổ chức lớp tập huấn, buổi hướng dẫn, xin bản sao danh sách người dự; đánh dấu vào sổ cho hộ có người tham gia.
  3. Hỏi nhà trường hoặc chi hội phụ huynh danh sách trẻ bỏ học, nghỉ học dài ngày trong thôn (nếu được cung cấp), để biết hộ nào cần hỗ trợ chứ không phải để trừ điểm.
  4. Giữa năm, ghé thăm hoặc hỏi nhanh những hộ chưa có kết quả nào, gợi ý một hình thức học phù hợp với họ.
  5. Cuối năm, đối chiếu sổ với phiếu đăng ký, đánh dấu hộ đủ điều kiện đề nghị theo tiêu chí hội cấp trên hướng dẫn.

Điểm mấu chốt là lấy danh sách có sẵn từ các lớp, buổi sinh hoạt, chứ không bắt hộ dân nộp giấy xác nhận. Người dân bận, phải đi xin giấy là bỏ ngay. Với hộ tự học (ví dụ học trên điện thoại), một câu xác nhận của chi hội trưởng sau khi trao đổi trực tiếp với hộ đã đủ dùng trong nhiều hướng dẫn, bạn nên kiểm lại hướng dẫn năm nay.

Hoạt động chi hội có thể tổ chức để hộ có việc học

Nhiều hộ muốn đạt gia đình học tập nhưng ở thôn không có lớp nào để học. Chi hội có thể tự tạo vài dịp học đơn giản, chi phí thấp, đồng thời tạo minh chứng cho phong trào:

  • Tủ sách ở nhà văn hoá. Vận động mỗi hộ góp vài cuốn sách cũ, cử một người mở tủ vào tối thứ bảy; sổ mượn trả là minh chứng sẵn có.
  • Câu lạc bộ đọc và kể chuyện. Mỗi tháng một buổi, người lớn tuổi đọc hoặc kể chuyện cho trẻ, trẻ lớn đọc báo cho người già nghe. Vừa là học, vừa giữ gắn kết giữa các thế hệ.
  • Buổi học dùng điện thoại. Phối hợp chi đoàn hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến, nhận biết tin nhắn lừa đảo, gọi video cho con cháu ở xa.
  • Mời người có nghề chia sẻ. Một hộ trồng rau an toàn giỏi, một người thợ sửa máy nông nghiệp có thể hướng dẫn một buổi ở sân nhà văn hoá.
  • Góc học tập cho trẻ dịp hè. Mượn phòng nhà văn hoá vài buổi sáng mỗi tuần, có người lớn trông, để trẻ đọc sách thay vì ở nhà một mình.

Mỗi hoạt động chỉ cần một danh sách người dự và một dòng ghi vào sổ chi hội. Cuối năm, những danh sách này vừa giúp hộ có minh chứng việc học, vừa là số liệu để thôn đề nghị danh hiệu cộng đồng học tập. Hoạt động cho trẻ luôn cần người lớn trông và có sự đồng ý của cha mẹ.

Gia đình, dòng họ, cộng đồng học tập: ai bình xét, ai công nhận

Ba mức danh hiệu khuyến học ở cơ sở thường đi theo thứ tự dưới đây. Bảng chỉ mô tả nguyên lý; thẩm quyền và tiêu chí cụ thể tra hướng dẫn của hội cấp trên và quy định của tỉnh.

Danh hiệuĐơn vị được xétNơi bình xét ban đầuGợi ý điều cần có
Gia đình học tậpHộ gia đìnhChi hội khuyến học thôn, tổ dân phốPhiếu đăng ký, kết quả theo sổ theo dõi, biên bản họp bình xét
Dòng họ học tậpDòng họ có quỹ hoặc ban khuyến học riêngChi hội hoặc hội cơ sở, có ý kiến của trưởng họTỷ lệ hộ trong họ đạt gia đình học tập, hoạt động khuyến học của họ
Cộng đồng học tập cấp thôn, tổ dân phốThôn, tổ dân phốHội khuyến học cơ sở phối hợp chính quyền xãTỷ lệ gia đình học tập, hoạt động tủ sách, câu lạc bộ, lớp học cộng đồng
Đơn vị học tậpCơ quan, trường học, doanh nghiệpHội khuyến học cơ sở hoặc chi hội trong đơn vịKế hoạch học tập của đơn vị, số người tham gia bồi dưỡng

Sau khi chính quyền địa phương chuyển sang hai cấp, nơi công nhận các danh hiệu này có thể đã thay đổi so với trước đây (khi còn cấp huyện). Trước mùa bình xét, hỏi hội khuyến học cơ sở xem năm nay hồ sơ nộp cho ai, theo mẫu nào.

Họp bình xét: giữ không khí khuyến khích

Đọc kết quả theo việc, không theo điểm của trẻ. Nói "hộ ông Phúc có ba người tham gia học trong năm, cháu đi học đều" chứ không nói "cháu nhà ông Phúc học giỏi nhất thôn". So sánh trẻ với nhau trong buổi họp thôn làm tổn thương cả trẻ và cha mẹ.

Ghi nhận hộ khó khăn có cố gắng. Hộ có người ốm đau, hộ nghèo vẫn cho con đi học đều là việc đáng ghi nhận. Nhiều chi hội có hình thức biểu dương riêng cho hộ vượt khó, theo hướng dẫn của hội cấp trên.

Biểu quyết công khai, có biên bản. Biên bản ghi số hộ đăng ký, số hộ đề nghị, kết quả biểu quyết, chữ ký chi hội trưởng và thư ký; gửi hội cơ sở đúng hạn.

Hộ chưa đạt thì nói nhẹ và gợi ý cụ thể. Một câu như "năm sau anh chị thử tham gia lớp tập huấn kỹ thuật vào tháng ba, chi hội báo lịch trước" có ích hơn mọi lời nhắc nhở chung.

Khen trẻ thì để nhà trường lo. Nếu chi hội có quỹ khuyến học để tặng quà trẻ, nên tặng theo tiêu chí vượt khó, đi học chuyên cần, có việc tốt, chứ không treo giải theo thứ hạng trong lớp.

Lỗi hay gặp ở chi hội khuyến học

Những lỗi dưới đây khiến phong trào thành hình thức hoặc gây khó chịu cho dân.

LỗiCách sửa
Phiếu đăng ký phát xong không ai thuThu ngay trong buổi họp thôn, ai vắng thì chi hội trưởng ghé nhà
Đặt tiêu chí con đạt học sinh giỏiBỏ hẳn, thay bằng đi học đều và có điều kiện học ở nhà
Bắt hộ dân tự xin giấy xác nhận đã họcDùng danh sách có sẵn của lớp, buổi tập huấn
Bình xét chia đều để không ai buồnĐối chiếu sổ theo dõi, đề nghị đúng hộ đủ tiêu chí, động viên hộ chưa đạt
Quỹ khuyến học không công khaiBáo cáo thu chi ở buổi họp thôn, có người thứ hai ký kiểm

Phong trào khuyến học sống được lâu nhờ uy tín của người làm. Sổ sách rõ ràng và cách nói chuyện tôn trọng với từng hộ quan trọng hơn bất kỳ mẫu biểu nào.

Câu hỏi thường gặp

Gia đình học tập có phải là danh hiệu thi đua theo Luật Thi đua, khen thưởng không?

Gia đình học tập là danh hiệu khuyến học do hội khuyến học và các văn bản về xây dựng xã hội học tập hướng dẫn, khác với danh hiệu gia đình văn hoá theo Luật Thi đua, khen thưởng 2022. Hai danh hiệu có thể bổ trợ nhau, tiêu chí cụ thể tra hướng dẫn hiện hành của địa phương.

Hộ chỉ có người già thì có đăng ký gia đình học tập được không?

Được, nếu người trong hộ tham gia một hình thức học phù hợp như câu lạc bộ đọc sách, buổi hướng dẫn sức khoẻ, học dùng điện thoại. Tiêu chí cụ thể theo hướng dẫn của hội cấp trên, chi hội nên giúp hộ chọn việc vừa sức.

Con học kém thì gia đình có được công nhận gia đình học tập không?

Tiêu chí thường dựa vào việc trẻ đi học đều và gia đình quan tâm việc học, không dựa vào điểm số hay thứ hạng. Chi hội không nên đặt điều kiện về kết quả học tập của trẻ khi bình xét.

Dòng họ muốn được công nhận dòng họ học tập cần chuẩn bị gì?

Thường cần có ban hoặc người phụ trách khuyến học của họ, kế hoạch và hoạt động khuyến học trong năm, số hộ trong họ đạt gia đình học tập. Hồ sơ và nơi nộp theo hướng dẫn của hội khuyến học cơ sở.

Chi hội khuyến học có được dùng quỹ để thưởng tiền cho học sinh không?

Tuỳ quy chế quản lý quỹ của chi hội, thường được dùng để động viên, hỗ trợ học sinh. Nên ưu tiên hỗ trợ trẻ vượt khó, đi học chuyên cần, có thu chi công khai và có biên bản, tránh treo thưởng theo thứ hạng.

Ai ký công nhận cộng đồng học tập cấp thôn?

Thẩm quyền công nhận theo hướng dẫn của tỉnh và hội khuyến học cấp trên, có thể đã thay đổi khi chính quyền địa phương còn hai cấp. Bạn nên hỏi hội khuyến học cơ sở hoặc ủy ban nhân dân xã trước mùa bình xét.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138