CongTrang.comCông Trạng
Danh hiệu thi đua và tiêu chuẩn

Tỷ lệ chiến sĩ thi đua cơ sở: từ mức 15% trước đây đến cách chia chỉ tiêu

Tỷ lệ chiến sĩ thi đua cơ sở đã đổi qua ba giai đoạn văn bản. Cách xác định tỷ lệ đang áp dụng, cách tính, làm tròn và chia chỉ tiêu cho tổ, phòng công bằng.

A Vietnamese school principal and two teachers sit around a low table in a small staff room counting slips of paper from a ballot box, overhead view, soft afternoon light

Trước năm 2024, tỷ lệ chiến sĩ thi đua cơ sở theo quy định chung là không quá 15% tổng số cá nhân đạt lao động tiên tiến của đơn vị. Từ khi Luật Thi đua, khen thưởng 2022 có hiệu lực, luật không đặt tỷ lệ chung và việc khống chế do hướng dẫn của bộ, ngành, tỉnh. Luật sửa đổi năm 2026 giao Chính phủ quy định cụ thể tỷ lệ này, nên con số áp dụng cho đợt xét của bạn phải tra theo nghị định hướng dẫn mới nhất.

Nói cách khác, không có một con số dùng mãi được. Điều không đổi là cách làm: xác định đúng văn bản đang áp dụng, tính đúng mẫu số, làm tròn theo hướng dẫn, chia chỉ tiêu cho các tổ, phòng một cách minh bạch, và có tiêu chí ưu tiên khi số người đủ chuẩn nhiều hơn chỉ tiêu. Bài này dành cho người phụ trách thi đua và lãnh đạo đơn vị, phần ví dụ dùng tỷ lệ 15% chỉ để minh hoạ cách tính.

Ba giai đoạn văn bản cần phân biệt

Khi đọc tài liệu cũ hoặc nghe đồng nghiệp nói "15%", hãy xác định họ đang nói theo giai đoạn nào:

Giai đoạnTỷ lệ chungGhi chú
Trước năm 2024 (luật cũ và nghị định hướng dẫn)Không quá 15% số cá nhân đạt lao động tiên tiếnGần như mọi tài liệu cũ, mẫu biểu cũ đều ghi con số này
Từ 2024 theo Luật Thi đua, khen thưởng 2022Không có tỷ lệ chung trong luậtBộ, ngành, tỉnh tự đặt trong hướng dẫn chi tiết; có nơi giữ 15%, có nơi đặt khác
Sau luật sửa đổi năm 2026 (hiệu lực 1/10/2026)Chính phủ quy định cụ thểCần nghị định hướng dẫn; hồ sơ tiếp nhận trước ngày luật có hiệu lực theo quy định cũ

Sai lầm hay gặp nhất là dùng con số của giai đoạn trước cho đợt xét của giai đoạn sau, hoặc dùng con số của một tỉnh khác vì "đọc trên mạng thấy vậy". Trước mỗi đợt, gửi văn bản hỏi bộ phận thi đua cấp trên hoặc Sở Nội vụ: tỷ lệ áp dụng cho đơn vị mình trong đợt này là bao nhiêu, căn cứ văn bản nào. Ghi căn cứ đó vào biên bản họp hội đồng.

Tính mẫu số và làm tròn

Theo cách tính quen thuộc, mẫu số là số cá nhân đạt lao động tiên tiến của đơn vị trong năm, không phải tổng số người. Vì vậy phải bình lao động tiên tiến xong trước, rồi mới tính được số chiến sĩ thi đua cơ sở tối đa. Một số hướng dẫn mới có thể đổi cách tính mẫu số, hãy đọc kỹ câu chữ của văn bản đang áp dụng.

Ví dụ minh hoạ với tỷ lệ 15%: Trường THCS A có 62 viên chức, người lao động, trong đó 54 người đạt lao động tiên tiến. Số chiến sĩ thi đua cơ sở tối đa là 15% của 54, bằng 8,1. Nếu hướng dẫn không cho làm tròn lên, trường được tối đa 8 người. Nếu tính nhầm trên 62 người, con số sẽ là 9,3 và trường có thể đề nghị thừa một người, hồ sơ bị trả.

Về làm tròn, mỗi văn bản có thể quy định khác: làm tròn xuống, làm tròn theo quy tắc toán học, hay cho phép đơn vị nhỏ tối thiểu một người. Ví dụ tổ chức có 5 người đạt lao động tiên tiến, 15% là 0,75; làm tròn xuống thì bằng 0, nghĩa là đơn vị nhỏ không bao giờ có chiến sĩ thi đua cơ sở. Một số hướng dẫn xử lý trường hợp này bằng cách tính gộp ở cấp trên. Khi gặp, hỏi bằng văn bản, đừng tự làm tròn lên.

Chia chỉ tiêu cho tổ, phòng: một cách làm minh bạch

Chỉ tiêu tính cho cả đơn vị, nhưng bình xét lại bắt đầu từ tổ, phòng. Nếu không chia trước, tổ nào cũng đề nghị nhiều và hội đồng phải cắt, dễ mất đoàn kết. Một cách làm được nhiều đơn vị dùng:

  1. Tính tổng chỉ tiêu của đơn vị theo tỷ lệ đang áp dụng, sau khi đã có danh sách lao động tiên tiến.
  2. Chia cho từng tổ, phòng theo tỷ lệ số người đạt lao động tiên tiến của tổ đó, phần lẻ ghi lại.
  3. Gom các phần lẻ thành một hoặc vài chỉ tiêu chung của đơn vị, để hội đồng xét trong số những người đủ chuẩn mà tổ không còn chỉ tiêu.
  4. Công bố cách chia trước khi các tổ họp, kèm bảng số liệu.
  5. Tổ đề nghị trong phạm vi chỉ tiêu, ghi thêm danh sách người đủ chuẩn còn lại để hội đồng xét phần chỉ tiêu chung.

Cách này không hoàn hảo nhưng có ưu điểm là ai cũng thấy được cách tính. Tránh kiểu chia "mỗi tổ một người" bất kể tổ to nhỏ, vì tổ đông người làm tốt sẽ chịu thiệt. Cũng tránh dành sẵn chỉ tiêu cho lãnh đạo; lãnh đạo nếu đủ chuẩn thì cùng xét trong chỉ tiêu chung như mọi người.

Tiêu chí ưu tiên khi người đủ chuẩn nhiều hơn chỉ tiêu

Đây là tình huống khó nhất. Quy chế thi đua của đơn vị nên ghi sẵn thứ tự ưu tiên, thông qua từ đầu năm, để cuối năm không phải tranh luận cảm tính. Một số tiêu chí thường được dùng:

  • Có sáng kiến được công nhận trong năm, hoặc có cả hai con đường (vừa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ vừa có sáng kiến).
  • Có thành tích được cấp trên ghi nhận bằng văn bản trong năm (giải hội thi, bằng khen, giấy khen của cấp trên).
  • Đang ở năm thứ hai hoặc thứ ba của chuỗi liên tục, nếu đơn vị muốn tạo điều kiện cho người có khả năng đi tiếp lên cấp tỉnh.
  • Đảm nhận nhiệm vụ khó, vùng khó khăn, khối lượng công việc lớn hơn định mức.
  • Kết quả bỏ phiếu kín của hội đồng, khi các tiêu chí trên vẫn bằng nhau.

Thứ tự cụ thể do đơn vị chọn, miễn công khai và áp dụng giống nhau cho mọi người. Người không được chọn dù đủ chuẩn nên được thông báo rõ lý do, và ghi nhận bằng hình thức khác như giấy khen của thủ trưởng nếu quy chế cho phép. Tránh ghi họ là "không đạt" trong biên bản, vì họ đạt tiêu chuẩn nhưng không còn chỉ tiêu.

Mẫu đoạn biên bản về tỷ lệ và chỉ tiêu

Đoạn dưới đặt trong biên bản họp hội đồng thi đua của Trường THCS A, phần xét chiến sĩ thi đua cơ sở. Tỷ lệ và căn cứ để trống, bạn điền theo văn bản đang áp dụng cho đơn vị mình:

Căn cứ [tên văn bản hướng dẫn đang áp dụng], tỷ lệ cá nhân được đề nghị danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" không quá [..]% số cá nhân đạt danh hiệu "Lao động tiên tiến". Năm học 2025–2026, nhà trường có 54/62 cá nhân đạt danh hiệu "Lao động tiên tiến"; chỉ tiêu tối đa là [..] người. Các tổ chuyên môn đề nghị 11 người đủ tiêu chuẩn. Hội đồng áp dụng thứ tự ưu tiên tại quy chế thi đua, khen thưởng của nhà trường, bỏ phiếu kín đối với 3 trường hợp có điểm ưu tiên bằng nhau. Kết quả: đề nghị [..] cá nhân, danh sách kèm theo; 03 cá nhân đủ tiêu chuẩn nhưng không còn chỉ tiêu, đề nghị Hiệu trưởng tặng giấy khen.

Đoạn mẫu ghi rõ căn cứ, mẫu số, số người đủ chuẩn, cách chọn khi vượt chỉ tiêu và cách xử lý người không được chọn. Đó là năm thông tin cấp trên và cả người trong đơn vị cần để tin rằng việc chọn là công bằng.

Những câu hỏi hay gặp trong buổi họp

"Năm ngoái được 9 người, sao năm nay chỉ 8?" Vì số người đạt lao động tiên tiến thay đổi, hoặc văn bản hướng dẫn thay đổi. Trình bày bảng tính ngay trong buổi họp là cách trả lời nhanh nhất.

"Tổ mình đông người làm tốt mà chỉ được một suất." Đây là dấu hiệu cách chia đang chưa theo tỷ lệ người. Ghi nhận ý kiến, xem lại cách chia cho năm sau và đưa vào quy chế.

"Người hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ có đương nhiên được chiến sĩ thi đua cơ sở không?" Không đương nhiên. Hoàn thành xuất sắc là một con đường đủ điều kiện, nhưng vẫn chịu tỷ lệ khống chế nếu văn bản đang áp dụng có tỷ lệ.

"Có thể đề nghị vượt tỷ lệ cho người đặc biệt xuất sắc không?" Không nên tự ý. Nếu có thành tích đột xuất nổi bật, cân nhắc hình thức khen đột xuất theo quy định, thay vì đề nghị vượt chỉ tiêu danh hiệu.

"Doanh nghiệp có bị khống chế tỷ lệ không?" Nếu doanh nghiệp đề nghị danh hiệu theo luật, tỷ lệ áp dụng như với đơn vị khác theo hướng dẫn của tỉnh, ngành. Các hình thức khen nội bộ tự đặt của doanh nghiệp thì theo quy chế riêng của doanh nghiệp.

Hai ví dụ tính cho trường học và doanh nghiệp

Hai ví dụ dưới đều dùng tỷ lệ giả định 15% và quy tắc làm tròn xuống, chỉ để minh hoạ cách đi từ số liệu đến chỉ tiêu từng bộ phận. Khi làm thật, thay bằng tỷ lệ và quy tắc của văn bản đang áp dụng:

Bước tínhTrường THCS ACông ty TNHH B
Tổng số người thuộc diện xét62140
Số đạt lao động tiên tiến54118
Chỉ tiêu tối đa (15%, làm tròn xuống)817
Bộ phận lớn nhất (số đạt lao động tiên tiến)Tổ Ngữ văn, 14 người, được 2Phân xưởng lắp ráp, 52 người, được 7
Bộ phận nhỏ nhấtTổ Văn phòng, 5 người, được 0, phần lẻ đưa vào chỉ tiêu chungPhòng Kế toán, 6 người, được 0, phần lẻ đưa vào chỉ tiêu chung
Chỉ tiêu chung còn lại để hội đồng xét23

Nhìn ví dụ sẽ thấy vì sao cần chỉ tiêu chung: bộ phận nhỏ hầu như không bao giờ tự có suất, dù có người rất xuất sắc. Chỉ tiêu chung cho họ cơ hội được xét ngang với mọi người. Số liệu trong bảng là giả định; hãy dựng bảng tương tự cho đơn vị bạn bằng bảng tính, công bố cùng lúc với thông báo bình xét.

Câu hỏi thường gặp

Hiện nay tỷ lệ chiến sĩ thi đua cơ sở có còn là 15% không?

Không có một con số chung cố định. Mức 15% là quy định trước năm 2024; sau đó tỷ lệ do bộ, ngành, tỉnh hướng dẫn, và luật sửa đổi năm 2026 giao Chính phủ quy định. Hãy tra nghị định hướng dẫn mới nhất và hỏi bộ phận thi đua cấp trên.

Tỷ lệ tính trên tổng số người hay trên số người đạt lao động tiên tiến?

Theo cách tính quen thuộc, tỷ lệ tính trên số cá nhân đạt lao động tiên tiến của đơn vị. Văn bản hướng dẫn mới có thể diễn đạt khác, nên đọc kỹ câu chữ của văn bản đang áp dụng trước khi tính.

Đơn vị nhỏ tính ra dưới một người thì làm sao?

Tuỳ hướng dẫn: có nơi làm tròn xuống, có nơi cho tính gộp ở cấp trên để chọn trong cả cụm đơn vị. Không nên tự làm tròn lên. Hãy hỏi bằng văn bản và ghi căn cứ trả lời vào biên bản.

Người đủ chuẩn nhưng không được chọn có được khen gì không?

Đơn vị có thể tặng giấy khen của thủ trưởng hoặc hình thức khen khác theo quy chế, để ghi nhận người đủ tiêu chuẩn nhưng không còn chỉ tiêu. Biên bản nên ghi họ đủ tiêu chuẩn, không ghi là không đạt.

Lãnh đạo đơn vị có tính trong chỉ tiêu không?

Có, lãnh đạo là cá nhân trong đơn vị nên được tính trong mẫu số và trong chỉ tiêu như mọi người. Không nên giữ sẵn suất cho lãnh đạo; nếu đủ chuẩn thì xét theo cùng tiêu chí ưu tiên.

Hồ sơ nộp trước tháng 10 năm 2026 dùng tỷ lệ nào?

Theo quy định chuyển tiếp của luật sửa đổi, hồ sơ đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận trước ngày luật có hiệu lực được thẩm định theo quy định cũ. Hồ sơ tiếp nhận sau ngày đó theo quy định mới.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138