Quyết định khen thưởng đã ban hành vẫn có thể bị huỷ bỏ, kèm thu hồi hiện vật và tiền thưởng, khi phát hiện người được khen gian dối, kê khai không đúng, hoặc không đủ tiêu chuẩn tại thời điểm xét. Luật Thi đua, khen thưởng 2022 có quy định về việc huỷ bỏ quyết định khen thưởng; người có thẩm quyền khen thưởng thường cũng là người có thẩm quyền huỷ, và việc thu hồi đi kèm quyết định huỷ.
Bài này viết cho cả người làm thi đua cần làm đúng trình tự, và người nhận được thông báo thu hồi muốn biết mình phải làm gì, có quyền gì. Các mức xử lý cụ thể, thời hạn nộp lại và cơ quan có thẩm quyền có thể đã được điều chỉnh, nên đối chiếu văn bản hiện hành hoặc hỏi bộ phận thi đua, Sở Nội vụ trước khi thực hiện.
Những trường hợp thường dẫn tới huỷ quyết định
Không phải mọi sai sót đều dẫn tới huỷ. Phân biệt để xử lý đúng mức:
| Tình huống | Hướng xử lý thường gặp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Kê khai thành tích không đúng, làm giả minh chứng | Huỷ quyết định, thu hồi hiện vật và tiền thưởng, xem xét kỷ luật | Trường hợp điển hình mà luật nhắm tới |
| Không đủ tiêu chuẩn nhưng hội đồng xét sai, người được khen không gian dối | Có thể huỷ, thu hồi; xem xét trách nhiệm người tham mưu, hội đồng | Người được khen không có lỗi, nên xử lý nhẹ nhàng, giải thích rõ |
| Sai họ tên, ngày sinh, đơn vị | Đính chính, không huỷ | Xem thủ tục đính chính |
| Sau khi được khen mới vi phạm, bị kỷ luật | Thường không huỷ khen thưởng đã có; ảnh hưởng các lần xét sau | Tra văn bản hiện hành về trường hợp cụ thể |
| Bản án xác định hành vi vi phạm liên quan trực tiếp tới thành tích | Huỷ theo quy định | Cơ quan có thẩm quyền chủ động xem xét |
Dòng thứ hai hay gây bức xúc nhất: người được khen không làm gì sai mà vẫn bị thu hồi. Với người làm thi đua, đây là lúc cần nói chuyện trực tiếp trước khi gửi văn bản, giải thích lỗi nằm ở khâu xét, và rà lại quy trình để không lặp lại.
Trình tự huỷ quyết định ở cơ quan, đơn vị
Trình tự dưới đây là khung thường áp dụng, chi tiết tuỳ quy chế và văn bản hướng dẫn hiện hành:
- Phát hiện và ghi nhận. Nguồn có thể là đơn phản ánh, kết luận thanh tra, kiểm tra, hoặc chính bộ phận thi đua rà soát hồ sơ. Ghi rõ nguồn, ngày nhận.
- Xác minh. Đối chiếu báo cáo thành tích với hồ sơ gốc; làm việc với người được khen, lập biên bản ghi ý kiến của họ. Bước này không được bỏ, vì nó là căn cứ cho mọi bước sau.
- Báo cáo người có thẩm quyền. Bộ phận thi đua tổng hợp kết quả xác minh, đề xuất huỷ hay không huỷ, có ý kiến hội đồng thi đua nếu quy chế yêu cầu.
- Ban hành quyết định huỷ. Do người đã ký quyết định khen thưởng (hoặc người đang giữ chức vụ đó) ký; nếu khen thưởng do cấp trên ký theo tờ trình của đơn vị, đơn vị lập tờ trình đề nghị cấp trên huỷ.
- Thu hồi và cập nhật. Thu hiện vật, thu tiền thưởng về quỹ, cập nhật sổ và cơ sở dữ liệu khen thưởng, thông báo cho đơn vị quản lý người bị huỷ.
Mỗi bước để lại một tờ giấy: biên bản làm việc, báo cáo xác minh, tờ trình, quyết định, biên bản thu hồi. Thiếu một tờ, quyết định huỷ dễ bị khiếu nại thành công vì sai trình tự, dù nội dung đúng.
Mẫu quyết định huỷ bỏ quyết định khen thưởng
Thể thức trình bày theo quy định công tác văn thư hiện hành. Phần nội dung tự soạn, tên giả định:
QUYẾT ĐỊNH
Về việc huỷ bỏ một phần Quyết định số .../QĐ-UBND ngày .../.../2025 của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã C
CHỦ TỊCH UỶ BAN NHÂN DÂN XÃ C
Căn cứ Luật Thi đua, khen thưởng 2022 và các văn bản hướng dẫn thi hành;
Căn cứ Quyết định số .../QĐ-UBND ngày .../.../2025 về việc tặng giấy khen cho tập thể, cá nhân có thành tích trong phong trào xây dựng nông thôn mới;
Căn cứ Báo cáo kết quả xác minh số .../BC ngày .../.../2026 của Văn phòng HĐND và UBND xã;
Xét đề nghị của Hội đồng Thi đua, Khen thưởng xã,
QUYẾT ĐỊNH:
Điều 1. Huỷ bỏ việc tặng giấy khen đối với ông Đỗ Văn Tâm, thôn E, xã C, tại số thứ tự 12 danh sách kèm theo Quyết định số .../QĐ-UBND nêu trên. Lý do: số liệu đóng góp kê khai trong báo cáo thành tích không đúng thực tế theo kết quả xác minh.
Điều 2. Ông Đỗ Văn Tâm có trách nhiệm nộp lại giấy khen và số tiền thưởng đã nhận là ... đồng về quỹ thi đua, khen thưởng của xã trong thời hạn ... ngày kể từ ngày nhận quyết định này.
Điều 3. Văn phòng HĐND và UBND xã, bộ phận kế toán và cá nhân có tên tại Điều 1 chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.
Ghi "huỷ bỏ một phần" khi quyết định gốc khen nhiều người và chỉ huỷ với một người; phần còn lại vẫn giữ hiệu lực. Lý do trong Điều 1 viết ngắn, khách quan, dẫn tới báo cáo xác minh, không dùng từ miệt thị.
Thu hồi tiền thưởng: kế toán làm gì
Tiền thưởng đã chi từ quỹ thi đua, khen thưởng thì thu về quỹ đó. Kế toán cần ba thứ: quyết định huỷ có số tiền phải nộp, chứng từ chi ban đầu, và phiếu thu hoặc chứng từ nộp tiền khi người bị thu hồi nộp lại. Khoản thu hồi được hạch toán theo chế độ kế toán áp dụng cho đơn vị, không ghi như một khoản thu khác lẫn lộn.
Thời hạn nộp lại ghi trong quyết định. Nếu người bị thu hồi đã chuyển công tác, gửi quyết định cho đơn vị mới để phối hợp. Nếu họ không nộp, đơn vị lập biên bản, báo cáo cấp có thẩm quyền; với cán bộ, công chức, viên chức có thể xem xét trong khuôn khổ xử lý kỷ luật, còn việc khấu trừ lương hay cưỡng chế phải có căn cứ pháp lý rõ ràng, không tự ý trừ.
Một chuyện nhỏ hay quên: nếu tiền thưởng đã được đưa vào thu nhập chịu thuế của người đó (với những khoản không được miễn), khi thu hồi cần trao đổi với bộ phận làm thuế để điều chỉnh. Hỏi cơ quan thuế quản lý khi không chắc, đừng để quyết toán cuối năm lệch số.
Huỷ khen thưởng của tập thể: ai nộp lại, nộp thế nào
Khi danh hiệu hoặc bằng khen của một tập thể bị huỷ, câu hỏi đầu tiên là tiền thưởng đã đi đâu. Có nơi tiền thưởng tập thể được chia cho các thành viên, có nơi đưa vào quỹ chung của tổ, của khoa để chi hoạt động. Quyết định huỷ thường giao trách nhiệm nộp lại cho người đứng đầu tập thể, nhưng việc gom tiền từ từng người là chuyện rất dễ gây va chạm nếu không có danh sách chi gốc.
Vì vậy, trước khi ban hành quyết định, kế toán nên rà lại chứng từ chi tiền thưởng tập thể: chi một lần cho người đứng đầu, hay chi theo danh sách từng người. Quyết định huỷ nên ghi rõ số tiền và cách nộp tương ứng. Nếu tập thể đã giải thể, sáp nhập, ghi rõ đơn vị kế thừa có trách nhiệm phối hợp.
Hiện vật của tập thể như bằng khen, cờ thi đua thường treo ở phòng làm việc chung; khi thu hồi, lập biên bản giao nhận có chữ ký người đứng đầu tập thể. Đừng để chuyện thu hồi diễn ra trước mặt mọi người như một hình thức bêu xấu; thành viên tập thể phần lớn không liên quan tới sai sót, và họ vẫn phải làm việc cùng nhau sau đó.
Nếu bạn là người nhận thông báo thu hồi
Đọc kỹ căn cứ và lý do. Quyết định huỷ phải nêu căn cứ và lý do cụ thể. Nếu chỉ ghi chung "không đủ tiêu chuẩn", bạn có quyền đề nghị giải thích tiêu chuẩn nào, căn cứ xác minh nào.
Kiểm tra xem bạn đã được nghe chưa. Bạn có được mời làm việc, có biên bản ghi ý kiến của bạn không? Nếu chưa từng được hỏi, đó là điểm cần nêu khi khiếu nại.
Nộp lại đúng hạn nếu đồng ý. Nộp hiện vật và tiền, lấy biên nhận, phiếu thu có dấu. Giữ cùng bản sao quyết định huỷ.
Khiếu nại trong thời hiệu nếu không đồng ý. Quyết định huỷ là quyết định hành chính có thể khiếu nại. Gửi đơn cho người đã ký, nêu rõ phần nào bạn cho là sai, kèm chứng cứ. Vụ việc phức tạp, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi viết đơn.
Không bỏ qua chuyện kỷ luật kèm theo. Nếu huỷ khen thưởng đi kèm xem xét kỷ luật, đó là một thủ tục riêng với quyền trình bày riêng. Chuẩn bị ý kiến cho cả hai, đừng nghĩ nộp lại tiền là xong.
Phòng ngừa từ khâu xét: để không phải huỷ
Một quyết định huỷ là dấu hiệu khâu xét có lỗ hổng. Người làm thi đua lâu năm thường đặt ba chốt chặn. Thứ nhất, minh chứng đi kèm báo cáo: con số nào cũng phải có nguồn, như quyết định giao chỉ tiêu, kết quả nghiệm thu, xác nhận của nơi được hưởng lợi. Thứ hai, công khai danh sách dự kiến và nội dung thành tích tóm tắt đủ lâu để người xung quanh có thể góp ý; người cùng làm việc thường biết con số nào không thật.
Thứ ba, với các danh hiệu dựa trên sáng kiến, xác nhận phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến bằng văn bản của hội đồng sáng kiến, không lấy lời tự nhận. Đây là chỗ hay bị thổi phồng nhất, vì sáng kiến áp dụng trong một tổ được viết thành áp dụng toàn đơn vị.
Cuối cùng, ghi rõ trong quy chế thi đua của đơn vị: người kê khai không đúng sẽ bị huỷ khen thưởng, thu hồi tiền và không được xét trong một thời gian nhất định theo quy định. Ghi rõ từ đầu thì khi phải xử lý, không ai bất ngờ và quyết định có chỗ dựa.
Câu hỏi thường gặp
Khen thưởng từ nhiều năm trước có bị huỷ được không?
Có thể, nếu phát hiện gian dối hoặc không đủ tiêu chuẩn tại thời điểm xét. Thời gian đã lâu không tự động làm mất khả năng huỷ; nên tra văn bản hiện hành về giới hạn thời gian nếu có.
Người được khen không gian dối mà hội đồng xét sai thì có phải nộp lại tiền không?
Thường vẫn phải nộp lại khi quyết định bị huỷ, nhưng trách nhiệm về sai sót thuộc người tham mưu và hội đồng. Bạn có thể đề nghị giải thích và khiếu nại nếu thấy việc huỷ không có căn cứ.
Ai ký quyết định huỷ bỏ khen thưởng?
Thường là người có thẩm quyền đã ký quyết định khen thưởng hoặc người đang giữ chức vụ đó. Nếu khen do cấp trên ký theo đề nghị của đơn vị, đơn vị lập tờ trình đề nghị cấp trên huỷ.
Bị huỷ giấy khen có ảnh hưởng xét danh hiệu năm sau không?
Có thể. Nhiều quy chế quy định người bị huỷ khen thưởng do kê khai không đúng không được xét trong một thời gian. Đọc quy chế thi đua của đơn vị và hỏi bộ phận thi đua cụ thể.
Không có tiền nộp lại ngay thì làm thế nào?
Gửi văn bản đề nghị gia hạn hoặc nộp thành nhiều lần, nêu lý do. Đơn vị có thể chấp thuận trong phạm vi quy định. Đừng im lặng để quá hạn, vì sẽ bị lập biên bản không chấp hành.
Thu hồi tiền thưởng có được trừ thẳng vào lương không?
Không nên tự ý trừ lương khi chưa có căn cứ pháp lý và sự đồng ý của người lao động theo quy định. Đơn vị nên yêu cầu nộp lại theo quyết định; tranh chấp thì giải quyết theo pháp luật.