Báo cáo thành tích của thôn, tổ dân phố là văn bản của cộng đồng dân cư, nên thành tích phải tính bằng những gì người dân cùng làm và đo được trong năm: công trình dân góp sức, hộ thoát nghèo, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, hoạt động văn hoá, việc chấp hành quy định của các hộ. Báo cáo do trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố dự thảo, cùng ban công tác mặt trận và các chi hội góp số liệu, rồi đưa ra họp dân thông qua.
Người viết thường là trưởng thôn lớn tuổi, ít quen văn bản hành chính, hoặc cán bộ trẻ được nhờ giúp. Bài dùng ví dụ thôn D thuộc xã C, 286 hộ, và tổ dân phố 7 thuộc phường K, 412 hộ, để chỉ cách gom số liệu từ các chi hội, khung báo cáo, đoạn mẫu và những chỗ xã hay yêu cầu bổ sung.
Thôn, tổ dân phố được đề nghị những gì
Luật Thi đua, khen thưởng 2022 có danh hiệu thi đua dành cho thôn, tổ dân phố, gắn với việc xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư; tiêu chuẩn chi tiết do văn bản hướng dẫn quy định và có thể được điều chỉnh. Ngoài danh hiệu, thôn, tổ dân phố còn có thể được giấy khen của chủ tịch UBND xã, phường, hoặc bằng khen cấp tỉnh khi có thành tích nổi bật, ví dụ trong phong trào xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, hiến đất làm đường.
Với chính quyền địa phương hai cấp, UBND xã, phường là nơi trực tiếp tiếp nhận hồ sơ của thôn, tổ dân phố, và nhiều việc trước đây còn cấp huyện xét nay chuyển về xã hoặc lên tỉnh. Thẩm quyền công nhận danh hiệu và mức thưởng có thể đã được sửa theo mô hình mới, nên trước khi làm, trưởng thôn hỏi công chức văn hoá – xã hội hoặc bộ phận thi đua của UBND xã.
Cái khác của thôn so với một cơ quan là thôn không có "nhiệm vụ được giao" theo kế hoạch công tác, mà có các chỉ tiêu xã giao đầu năm và các cam kết trong hương ước, quy ước. Báo cáo bám vào hai thứ đó. Thôn nào đầu năm đã có bản đăng ký thi đua với xã thì cuối năm báo cáo đúng các mục đã đăng ký.
Gom số liệu từ các chi hội và tổ tự quản
Số liệu của thôn nằm ở nhiều người. Trưởng thôn nên giao cho từng người một phần cụ thể, hẹn ngày nộp, ít nhất hai tuần trước buổi họp dân:
- Chi hội phụ nữ: số hộ vay vốn, hộ được hỗ trợ sinh kế, hoạt động vệ sinh đường làng, số phụ nữ tham gia câu lạc bộ.
- Chi hội nông dân hoặc tổ sản xuất: diện tích, mô hình kinh tế mới, số hộ tham gia liên kết tiêu thụ.
- Chi hội cựu chiến binh, người cao tuổi: hoạt động tự quản an ninh, chúc thọ, thăm hỏi.
- Chi đoàn khu dân cư: công trình thanh niên, đội tự quản giao thông, hoạt động hè cho thiếu nhi.
- Công an xã phụ trách địa bàn: tình hình an ninh trật tự, số vụ việc, hoà giải thành.
- Tổ hoà giải: số vụ hoà giải, số vụ hoà giải thành.
- Kế toán thôn hoặc người giữ quỹ: các khoản dân đóng góp, đã chi cho việc gì, đã công khai chưa.
Số hộ, số nhân khẩu, số hộ nghèo, cận nghèo lấy theo kết quả rà soát chính thức của xã, không đếm lại theo sổ riêng của thôn. Lệch số với xã là lý do hay gặp nhất khiến báo cáo bị trả về để sửa.
Bảng số liệu mẫu của thôn D
Bảng dưới đây giả định cho thôn D, xã C. Thôn của bạn chọn những chỉ tiêu xã giao đầu năm:
| Chỉ tiêu | Năm 2024 | Năm 2025 | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Số hộ / nhân khẩu | 279 / 1.104 | 286 / 1.121 | Theo số liệu của xã |
| Hộ nghèo / hộ cận nghèo | 9 / 14 | 5 / 11 | 4 hộ thoát nghèo |
| Hộ đạt gia đình văn hoá | 89% | 92% | Theo kết quả bình xét |
| Đường bê tông do dân góp sức | 0,6 km | 1,4 km | 27 hộ hiến đất |
| Hộ có thùng phân loại rác tại nguồn | 120 | 241 | Mô hình của chi hội phụ nữ |
| Vụ việc mâu thuẫn được hoà giải thành | 6/7 | 9/9 | Tổ hoà giải thôn |
| Trẻ trong độ tuổi đi học được đến trường | 100% | 100% | Trường tiểu học, trung học cơ sở báo |
Dòng trẻ em đến trường chỉ ghi tỷ lệ chung. Báo cáo của thôn không nêu tên trẻ, không nêu học lực từng em hay so sánh nhà này nhà kia. Tương tự, danh sách hộ chưa đạt gia đình văn hoá là thông tin nhạy cảm, không đưa tên hộ vào báo cáo.
Đoạn mẫu phần thành tích nổi bật
Mỗi thôn chỉ cần hai đến ba thành tích nổi bật được kể kỹ, phần còn lại để trong bảng. Đoạn mẫu cho thôn D:
"Năm 2025, thôn D hoàn thành bê tông hoá 1,4 km đường trục thôn và ngõ xóm, rộng 3,5 m. Tổng kinh phí 1,26 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp 540 triệu đồng và 1.100 ngày công, 27 hộ tự nguyện hiến 1.930 m² đất, tháo dỡ cổng, tường rào để mở rộng đường. Toàn bộ khoản đóng góp được công khai tại nhà văn hoá thôn hai lần, ban giám sát đầu tư cộng đồng giám sát suốt quá trình thi công. Cũng trong năm, chi hội phụ nữ vận động 241 hộ phân loại rác tại nguồn, tổ thu gom của thôn giảm khối lượng rác phải chuyển đi khoảng một phần ba."
Cách viết cho tổ dân phố ở đô thị khác một chút, thường thiên về trật tự, mỹ quan, an ninh. Mẫu cho tổ dân phố 7: "Tổ dân phố vận động 38 hộ kinh doanh mặt đường ký cam kết không lấn chiếm vỉa hè; lắp 16 đèn chiếu sáng ngõ bằng kinh phí xã hội hoá 74 triệu đồng; duy trì tổ tự quản an ninh 12 người trực đêm luân phiên, trong năm không xảy ra vụ trộm tài sản nào trong các ngõ có đèn."
Viết phần hạn chế và việc làm năm tới
Phần hạn chế của thôn hay bị bỏ qua vì người viết ngại "tự nói xấu" thôn mình trước xã. Thật ra một vài hạn chế nêu đúng, kèm việc sẽ làm, làm báo cáo đáng tin hơn, và buổi họp dân cũng thường góp thêm đúng vào phần này. Viết ngắn, mỗi hạn chế một câu, mỗi câu có số hoặc có địa chỉ cụ thể.
Đoạn mẫu cho thôn D: "Hạn chế: còn 45 hộ chưa phân loại rác tại nguồn, chủ yếu ở xóm Đồng do xa điểm tập kết; tuyến mương thoát nước xóm Giữa dài khoảng 400 m chưa được cứng hoá, mùa mưa còn ngập cục bộ; tỷ lệ thanh niên tham gia sinh hoạt văn nghệ thấp do đi làm xa. Năm 2026, thôn đề nghị xã bố trí thêm một điểm tập kết rác ở xóm Đồng; vận động nhân dân đóng góp cứng hoá mương xóm Giữa theo phương thức nhà nước hỗ trợ vật liệu, nhân dân góp công; tổ chức sinh hoạt văn nghệ vào dịp Tết khi thanh niên về quê."
Cách viết này giúp ích cho thôn hai lần. Lần thứ nhất là xã thấy thôn nắm rõ địa bàn. Lần thứ hai là đến cuối năm sau, phần hạn chế năm nay trở thành chỉ tiêu, và nếu làm xong thì đó chính là thành tích mới để báo cáo. Đừng viết hạn chế chung chung kiểu "ý thức một bộ phận nhân dân chưa cao", vì câu ấy không chỉ ra được việc gì cần làm.
Họp dân thông qua và hoàn thiện hồ sơ
Báo cáo của thôn, tổ dân phố có giá trị khi được cộng đồng thông qua. Trình tự thường gặp:
- Trưởng thôn, ban công tác mặt trận thống nhất bản dự thảo, gửi trước cho các chi hội đọc.
- Tổ chức hội nghị nhân dân hoặc họp đại diện hộ gia đình. Đọc báo cáo, đặc biệt là phần đóng góp và phần hạn chế.
- Lấy ý kiến, biểu quyết thông qua. Biên bản ghi số hộ dự, số đồng ý, ý kiến khác nếu có.
- Chỉnh sửa theo ý kiến, trưởng thôn ký báo cáo, kèm biên bản họp.
- Nộp lên UBND xã, phường theo hạn; công chức phụ trách đối chiếu số liệu và trình hội đồng thi đua của xã.
Biên bản họp dân quan trọng gần ngang báo cáo. Nếu số hộ dự họp quá ít so với tổng số hộ, xã có thể yêu cầu họp lại. Thôn đông người đi làm xa nên chọn ngày nghỉ cuối tuần hoặc dịp cuối năm để họp.
Lỗi hay gặp và lý do xã yêu cầu bổ sung
Những lỗi gặp nhiều ở báo cáo của thôn, tổ dân phố:
| Lỗi | Vì sao | Cách sửa |
|---|---|---|
| Số hộ, hộ nghèo khác số liệu của xã | Không đối chiếu được | Xin số liệu chính thức của xã trước khi viết |
| Kể thành tích của xã như của thôn | Lấn thành tích đơn vị khác | Chỉ ghi việc trên địa bàn thôn, do thôn vận động |
| Đóng góp của dân không ghi đã công khai | Dễ phát sinh thắc mắc | Ghi số lần, hình thức công khai |
| Nêu tên hộ chưa đạt, hộ vi phạm | Ảnh hưởng uy tín người dân | Chỉ ghi số lượng, không nêu tên |
| Thiếu biên bản họp dân | Báo cáo chưa được cộng đồng thông qua | Tổ chức họp, kèm biên bản |
| Văn dài, kể tràn lan mọi hoạt động | Thành tích chính bị chìm | Chọn hai đến ba thành tích nổi bật, phần còn lại vào bảng |
Báo cáo thôn chỉ cần hai đến ba trang. Câu chữ giản dị, đúng sự việc, có số liệu thì xã đọc dễ hơn nhiều so với một bản dài chép lại các văn bản chỉ đạo. Giữ lại bản báo cáo, biên bản họp dân và bảng số liệu trong hồ sơ của thôn; năm sau người kế nhiệm chỉ cần cập nhật số mới, không phải đi hỏi lại từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Trưởng thôn không quen viết văn bản thì nhờ ai giúp?
Có thể nhờ công chức văn hoá – xã hội của xã hướng dẫn, nhờ bí thư chi đoàn hoặc người trong thôn quen soạn thảo gõ giúp. Trưởng thôn vẫn là người cung cấp sự việc, kiểm tra số liệu và ký báo cáo.
Thôn có một vụ việc an ninh trong năm thì còn đề nghị khen được không?
Tuỳ tính chất vụ việc và tiêu chuẩn của hình thức khen. Nhiều tiêu chí yêu cầu không có tội phạm nghiêm trọng hoặc tệ nạn kéo dài. Báo cáo nêu trung thực và cách thôn đã phối hợp xử lý, xã sẽ cân nhắc theo quy định.
Có cần ghi tên các hộ hiến đất làm đường không?
Báo cáo chỉ cần ghi số hộ và diện tích. Nếu thôn muốn ghi nhận từng hộ, có thể đề nghị xã khen riêng các hộ tiêu biểu bằng hồ sơ khác, hoặc vinh danh tại hội nghị nhân dân với sự đồng ý của họ.
Tổ dân phố ở phường có tiêu chí khác thôn không?
Khung báo cáo giống nhau, nhưng tổ dân phố thường được đánh giá thêm về trật tự đô thị, vỉa hè, chiếu sáng, phân loại rác, an ninh khu phố. Chỉ tiêu cụ thể do phường giao, hỏi công chức phụ trách.
Báo cáo của thôn có cần đóng dấu không?
Thôn, tổ dân phố không có con dấu. Trưởng thôn ký báo cáo, kèm biên bản họp dân; UBND xã, phường xác nhận và đóng dấu khi tổng hợp trình hội đồng thi đua. Làm theo hướng dẫn của xã trong đợt xét.
Thôn mới sáp nhập trong năm báo cáo thế nào?
Ghi rõ thời điểm sáp nhập, tên các thôn cũ, và trình bày số liệu gộp cho cả năm nếu xã hướng dẫn như vậy. Thành tích của từng thôn cũ trước khi sáp nhập vẫn được kể, miễn là ghi rõ nguồn gốc.